Page 106

شعرالعجم حصہ چہارم ۱۰۱ پیدا کرده است، که اگر همان الفاظ و خیالات در الفاظ معمولی ادا گردد، تماماً اثر آن زایل خواهد شد، ساقی نامه ظهوری طلسم نازک خیالی و موشگافی و مضمون بندی است مگر یک بیت سکندر نامه چون بسیار عالی و بلند است، بر تمام ساقی نامه ظهوری مزید پنداشته می شود و علت آن همین است که در الفاظ ساقی نامهٔ ظهوری آن شان و شوکت و متانت و پختگی مضمون موجود نیست، که جوہر عمومی سکندر نامه می باشد، حافظ شیرازی میفرماید ؎ گفتم این جام جهان را بتو کی داد حکیم گفت آن روز که این گنبد مینا می کرد خیالی که درین شعر ادا کرده شده است، اگر الفاظ آن تبدیل گردیده ادا کرده شود تماماً نزاکت آن با خاک برابر میگردد، درین دو مصرعه ذیل (اردو) نه تنها مضمون بلکه الفاظ مشترکاند و باز هم در میان شان فرق زمین و آسمان نمایان است ؎ ع - تھا بلبل خوشگو کہ چہکتا ہے چمن میں خوشنو ا بلبلی بود، در چمن که نغمه سرائی می کرد :- ع - بلبل چہک رہا ہے ریاضِ رسول میں