Page 85

۷۸ حالا هر دو با لکل ضد یکدیگر هستند، وجه اینست که هر دویشان زندگی مختلفی بسر کرده اند نظاره های کیفیتهای مختلف دیده اند، مجلس و صحبت شان همراه مردمان مختلف بوده است غرض اینکه تربیت آنها بطریقه های مختلف شده حقیقت اینطور است که اسباب چهار طرف ما را ترتیب میکند. - هر قسم لباس که بچه میپوشد هر قسم غذا که میخورد همراه هر قسم مردم که نشست و برخاست میکند - در هر قسم آب و هوا که بود و باش میکند، هر قسم کتب که میخواند - تربیت او هم همان قسم میشود. مختلف اسباب تربیت که ما ذکر آنها را در اول کردیم برد و قسم ذیل منقسم میشوند. قدرت (Nature) و تعلیم (Education) در تعلیم آن همه وسائل جسمانی و دماغی و اخلاقی شامل میباشند که در آنها بچه بود و باش میکند، یعنی آن همه اثرها خواه خانگی باشند خواه راجع بمطالعه، خواه اخلاقی درین شامل میشوند. - در نشو و نمای بچه قدرت و تعلیم هر دو کارهای خود را میکنند، مدار همه ممکنات بچه بر قدرت میباشد، و در وجود آوردن این ممکنات کار تعلیم است اعلی ترین ممکنات بچه در همان وقت حاصل شده میتواند که از بهر بوجود آوردن آنها بچه بطریق مناسبی تعلیم داده شود دو قسمتی بزرگی تربیت نفس بیان هر سه حالت ابتدائی نفس یعنی تعلیم - تاثر - ارادت را بیان کردیم