Page 210

٢٠٣ حکماے اشراقین و غیره میگویند که: ازلی و ابدی است — نزد حضرات صوفیه روح یک چیزی ازلی و ابدی است وجوهری واحد و بسیط — تعددش در افراد انسانی بدین می ماند که نور آفتاب (که بسیط و واحد است) بر همه عالم یکسان پرتو افگن است ولی بوجه اختلاف احوال اشیا کیفیتش مختلف و صورتهایش گوناگون می شوند — حضرات صوفیه بکشف و مشاهده، اثبات و بیان حقیقت روح را میفرمایند — این مسئله هر قدر که لباس الفاظ را قبول کند ما آنرا زیر واقعات ذیل می نویسیم ۱ — بدیهی است که در هر چیز عالم بهمراه ماده اش یک چیز دیگر هم مشاهده میشود که آن روح آن میباشد مثلاً در گل بو، در جسم حرکت، در ستاره ها نور، در هوا تموج، در آب روانی، وغیره غیره — باید که تصویر ابتداے روح را بدینطریق ذهن نشین کنیم که همه اشیای لطیفه مذکوره روح هستند برای اشیای کثیفه خود و چیزیکه در انواع جاندار به جان یاد میشو آن هم مطابق این تعبیر روح هر جاندار است ولیکن روح حیوانی —