Page image — the source of record
Machine transcription
١٨٥
چنانچه بعض اشیا بنفسه آشکار و محسوس اند و بعض بذریعه آثار و شواهد
و بعض هستند که محض بزور دلائل و نتائج ثابت میباشند اکنون اگر مدار
کار بر محسوس بودن اشیا میبود لازم می آید که چیزیکه محسوس تر است
اصلی تر باشد لیکن معامله با لکل بر عکس است. باد میوزد لیکن غبار را شخص
مشاهده میکنیم و باد را هرگز نمی بینیم حالانکه اصل این است که غبار را
بحرکت داده. گل بنظر می آید مگر اصل شی (بو) از حد نظر بیرونست
افعال و اعمال عیان و محسوساتند مگر اصل سبب و محرک آنها (اراده و علم)
قابل دیدار نیستند. الفاظ محسوس اند لیکن معنی که اصل است از پیچ حاسه
ظاهری محسوس شده نمیتواند.
الحاصل هر قدر زیاده تعمق کرده آید مجیدا خواهد شد که در میان محسوسات
هم اشیانیکه نامحسوس (مجرد) اند بوجود اصلی نائل اند و هر قدر که کم محسوس اند
بهمان مقدار اصلیت و قوت شان زیاده است. باد محسوس نیست لیکن
طوفان آن میتواند که یک عالم را زیر و زبر کند. فکر و اراده از اشیای محسوسه
نیستند لیکن در دنیا چیزیکه بروز میکند زادۀ آنست.
در عصر حاضره علمای طبیعیات بمحسوسات اعتبار زیاد میدهند
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.