{"book":"adl0937","page":192,"text":"١٨٥\n\nچنانچه بعض اشیا بنفسه آشکار و محسوس اند و بعض بذریعه آثار و شواهد\nو بعض هستند که محض بزور دلائل و نتائج ثابت میباشند اکنون اگر مدار\nکار بر محسوس بودن اشیا میبود لازم می آید که چیزیکه محسوس تر است\nاصلی تر باشد لیکن معامله با لکل بر عکس است. باد میوزد لیکن غبار را شخص\nمشاهده میکنیم و باد را هرگز نمی بینیم حالانکه اصل این است که غبار را\nبحرکت داده. گل بنظر می آید مگر اصل شی (بو) از حد نظر بیرونست\nافعال و اعمال عیان و محسوساتند مگر اصل سبب و محرک آنها (اراده و علم)\nقابل دیدار نیستند. الفاظ محسوس اند لیکن معنی که اصل است از پیچ حاسه\nظاهری محسوس شده نمیتواند.\nالحاصل هر قدر زیاده تعمق کرده آید مجیدا خواهد شد که در میان محسوسات\nهم اشیانیکه نامحسوس (مجرد) اند بوجود اصلی نائل اند و هر قدر که کم محسوس اند\nبهمان مقدار اصلیت و قوت شان زیاده است. باد محسوس نیست لیکن\nطوفان آن میتواند که یک عالم را زیر و زبر کند. فکر و اراده از اشیای محسوسه\nنیستند لیکن در دنیا چیزیکه بروز میکند زادۀ آنست.\nدر عصر حاضره علمای طبیعیات بمحسوسات اعتبار زیاد میدهند","chars":945,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0937/00192.jpg","first_page":1,"last_page":287,"title":"Shiʻr al-ʻajam as̲ar-i ʻulāmah-ʼi marḥūm Shiblī Nuʻmānī ; tarjamah-i Manṣūr Anṣārī ; barā-yi istifādah-i muʻallimīn-i va mutaʻallimīn شعر العجم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0937/192","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0937/canvas/192","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0937/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0937_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}