Page 188

177 يوفى لهم بعهدهم وان يقاتل من ورائهم برای شان داده شده وصیت میکنم یعنی ذمی، آنچه عهد که با آنها شد و ان لا يكلفوا فوق طاقتهم در حمایت شان جنگ نمائید و بر آنها از طاقت زیاده تکلیف ننمائید ازین بیشتر چه خواهد بود که حضرت عمر در وقت وفات نیز رعایا ی ذمی خود را فراموش نکردند . غرفه یک صحابی بود روبروی او یک نصرانی حضرت رسول الله صلعم را ناسزا گفت، غرفه یک سیلی محکم بروی او زد، نصرانی پیش عمر و عاص رفته شکایت کرد و او از غرفه سوال کرد غرفه واقعه را بیان نمود عمر و عاص گفت که با ذمیها معاهده امن شده، غرفه گفت ” نعوذ بالله بایشان این اجازه نیست که علانیه رسول الله صلعم را ناسزا بگویند این معاهده با ایشان شده که در گرجهای خود هرچه خواهند بکنند و اگر دشمن برایشان لشکر کشد ما از طرف ایشان سینه را سپر کرده جنگ کنیم و برایشان آنچنان بار ننهند که برداشته نتوانند، عمر و عاص فرمود راست است، ازین واقعه معلوم می شود که حفظ حقوق ذمیها را چقدر داشتند . آزادی ذمی ها را در امور مذهبی آزادی کامل حاصل بود، هر قسم رسوم مذهبی خود را در امور مذهبی ادا میکردند علانیه صلیب را می برآوردند، ناقوس می زدند، هر قسم میله