Page 87

توجه فرمائید رویت نموده که عمرو گفت اگر بخواهم قتال میکنیم واگر نخواهم خمس میکنیم واگر میل داشته باشم میفروشم. در یکروایت ربیعه بن عبدالرحمن بن عمرون العاص گفته که حضرت عمر در وجه شفقت با مسلمانان امر نمودند که گاوان وشتران خارج نگردند از زید بن اسلم مرویست که در نزد عمر رضی الله عنه صندوقی بود که عهد نامه ها ممالک مفتوحه دران بود غیراز عهد نامه مصر صلت بن عاصم مکتوبی را که عمر بن عبدالعزیز بجانب ابن شریح فرستاده بود بدینمضمون معاینه و قرائت نموده بود که مصر بقهر وغلبه فتح گردید بدون عقد وعهد وابی سلمه بن عبدالرحمن وعراک پسر مالک وسالم بن عبدالله بن عمر رضی الله عنه نیز چنان گفته اند. ابن عبد الحکم و محمد ابن ربیع الجیزی از سفیان بن وهب الخولانی چنین روایت کرده اند که میگفت بعد از ان که شهر مصر را بقهر فتح نمودیم زبیر بن عوام گفت یا عمرو مصر را بر آمایان تقسیم ناچنانکه رسول صلی الله علیه وسلم خیبر را قسمت کرد عمرو بجواب او گفت که من بدون اجازه امیرالمؤمنین هرگز چنین اقدامی نمیکنم لہذا درینموضوع مکتوبی بحضرت عمر رضی الله عنه ارسال نمود حضرت عمر رضی الله عنه امر نمودند که واگذار شوید مردم مصر را که جزیه بدهند خودشان و اولادهای شان نسل بعد النسل ـ ابن عبد الحکم از ابن شهاب روایت نموده که اهل مصر بعضی بغلبه وبرخی بمعاهده فتح گردید عمر رضی الله عنه امام شان را اهل ذمه مسلمانان ساختند که تا الیوم دوام دارد. مقصد از الیوم روزیست که مؤلف تصنیف این کتاب را نموده ـ امام قضاعی گفته که فتح در روز جمعه اه محرم سنه بیستم از هجرت وقوع یافته در ربیع الاول یا جمادی الاخر همان سنه عساکر مسلمین بطرف سکندریه توجه نمودند ودر ذیقعده همان سال عمرو با سکندریه اقامت نمود لیث بن سعد میگوید که عمر و در سکندریه اقامت ورزید ومدت محاصره شان در اسکندریه شش ماه طول کشید بعد ازان بفسطاط نقل مکان نموده آنرا دارالاقامه خود ساخت برین حیث برین است که عمرو بون اسکندریه را فتح نمود از مشاهده قصور ها آن میله داشتند که در ان سکنی گیر و لہذا برای استجوا از مکتوبی بجانب عمر رضی الله عنه فرستاد حضرت عمر رضی الله عنه از قاصد اوسوال نمود که آیا درحین اعمال بسوی شان آبی مابین من وآن مسلمانان موجود میگردد گفت بلی دریا نیل حائل میشود بنا بر آن عمر رضی الله عنه نوشت که دوست ندارم که نزول نمایند مسلمانان بمنزلی که زمستان و تابستان مابین من و ایشان آبی ایجاد یابد عمرو از قرائت نامه عمر رضی الله عنه از اسکندریه کوچیده به فسطاط رفتند پسر عبدالحکم نیز چنین گفته است که دران زمان امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه بجانب سعد بن وقاص