Page 85

فتوحات اسلامی (۷۶) فتح مصر و اسکندریه میفروختند هفتاد هزار یهودی در ان شب از ترس خروج عمرو از شهر کوچیدند بعضی از اهل خبر سبب فتح را چنین گفته اند که دروازه بان اسکندریه مردی بود موسوم بابن بسامہ از حضرت عمرو استدعای امان خود و عائله دارائی شان نمود بشرط آنکه درب را بگشاید عمرو دعوت او را پذیرفته و ابن بسامه درب شهر را کشود عمرو همرای لشکر اسلام داخل شهر گشتند عده رومیان مسکونه شهر بالغ بر دوصد هزار نفر بود که به زمین روم رفته به اهالی آن ملحق گشتند در اسکندریه صد کشتی کلان بود که اشخاص صاحب قدرت خان به آن کشتیها سی هزار نفری سوار شده حتی المقدور امتعه و اموال خود را بردند و باقی مانده گان که محکوم به دادن خراج شد بودند عده شان شش صد هزار می رسید غیر از کودکها و زنان شان مردمان در باب تقسیم آنها برای عمرو اختلاف نمودند عمرو گفت من قدرت اینکار را ندارم تا از امیر المومنین عمر رضی الله عنه اجازه نگیرم. بعد مکتوبی از فتح و چگونگی احوال مردم و تقاضای مسلمانان در تقسیم آن ششصد هزار نفر نوشته بمدینه شریفه فرستاد حضرت عمر رضی الله عنه بجوابش مکتوب فرستاد که بگذار انان را که بحال خود باشند و جزیه ایشان مقرر نماید که قوتی میاشد از برای مسلمانان در حین جهاد با دشمنان عمرو قرار فرموده حضرت عمر رضی الله عنه اعمال نمود برای اهالی شهر مصربه این قسم مصالحه نمودند که هر مردی هر سالی دو طلا زیاده نبات مگر بقدری که توسعه در زمین کشت لازم شود لیکن با اهالی اسکندریه که بدون صلح و عهد قهراً در تحت تصرف مسلمان در آمده بودند چنین رفتار نمود بلکه همان مقدار خراج و جزیه که والی آن مقرر کند می بایست در هر سالی به پردازند زیرا که اسکندریه بقهر و غلبه فتح گردیده بدون عهد و عقد بر آیا اهل ان صلح و ذمه نباشد روایت نموده بن عبدالحکم از یزید بن ابی حبیب اینکه اهالی بعضی قراده مصر نقائده و عهد شکنی بر اسلامیان کرده بود که از انجمله قریه های بلهیت وخیس و سلطیش و قرطیش بود لهذا آنها را اسیرانه بمدینه منوره و دیگر جاها نقل دادند لیکن حصرت عمر رضی الله عنه آنها را اسیر به پیشان فرستاده مانند جماعه قبطیان اهل ذمه و جزیه ده مسلمان گردیدند به تقال یحیی بن ایوب اهل سلطیس و بلهیت و حسیل در میان را معاونت مینمودند بر علیه مسلمانان پس از غلبه آنها را حلال خود دانسته در زمره اهالی اسکندریه محسوب مینمودند چون عمرو کیفیت حال شان را به حضرت عمر رضی الله عنه فرستاد انحضرت نهی فرمودند از برده ساختن و غلام نمودن اطفال و اولادشان امر نمودند که مانند اهالی اسکندیه تحت ذمه مسلمانان باشند تا که در حین ضرورت مثل قبطیان قوه اسلام گردند حضرت عمر بلھیت قریه ایست از قری مصر خیس کوره ایست مجوار مصر سلطیس از قرای مهم غریبه قرطیش قریه ایست از قرأی غوطہ مصر حصیل قریه ایست از قری مصر مجمع البلدان