Page 547

فتوحات اسلامی (538) ذکر مصالحه با فرنگیان مثل زره میشد مردمان میگفتند که در خانه زین از وی کسی نیکوتر دیده نشد چنانکه گویا بر پشت اسپ خلق شده که در وقت رفتن حرکت و تزلزل ندارد چون حاضر میدان جنگ شدی دو کمان و دو ترکش گرفته مقاتله را بنفس خود جریان میداد همیشه میگفت که با آرزوی شهادت بمعرکه پیش میشوم ولی بادرک آن نایل نمی شوم امام قطب الدین نیساپوری فقیه شافعی از سلطان این سخن شنید بجواب گفت ای سلطان نفس خود و اسلام و مسلمانان را بخطر مینداز زیرا تو ستون ایشانی اگر عیاذا بالله تو در معرکه مصاب شوی از مسلمانان یکی باقی نماند مگر به زیر شمشیر و شهرهای اسلامی از تصرفات مسلمانان خارج میگردد سلطان فرمود ای قطب الدین محمود کیست که این سخن در باره او گفته شود پیش از من کسی که بلاد اسلام و مسلمانان را محافظه نموده است خداوند است که لا اله الا هو صفت اوست انواع حیل و مکر و فریب را با فرنگیان بسیار اجرا میکرد اکثر بلاد فرنگیان خذلهم الله را بحسن تدبیر و حیله مالک گردید از رای جیدی آن بود که با سلیح بن ابون بمدار من رفتار کرد زیرا که همواره او را خدعه و استمالت میداد تا اینکه او را در سفر و حضر بخدمت خود گردانید که بذریعه آن بفرنگیان مقاتله نمود فرنگیان را با دمیز و سلطان میگفت امری که مرا باستمالت او مجبور دارد همانا شهرهای محکم و مخفی را بها و قلعه های محکم اوست که ما راه بطرف او نداریم و او هر وقت که خواسته باشد بلاد اسلام را میگیرد چون منع کردن اور انمیتوانیم بر وی قدرت نداریم چون حال را چنین دیدم ناچار چیزی از اقطاع را دوستانه بوی دادم تا اینکه بطاعت و خدمت ما اجابت نموده بر مقاتله فرنگیان مساعد باشد چون سلطان نور الدین وفات یافت و گیری پادشاه گردید طریقه سابق را تغییر داد والی ملک ارمن بعد از سلیح بسیاری از شهرها و قلعه های اسلام را مالک گردید ضرر عظیمی و پاره گی فراخی به مملکت اسلامی رسید که امکان رفو نداشت و بود رحمه الله علیه که علماء را اکرام نموده با ایشان احسان میکرد چنان در تعظیم شان مبالغه میکرد که هرگاه عالمی یا صوفی یا فقیری ژنده پوش روی در اخل شدی بایتعظیم او برپای میخاست و پیش وی اورفته دست او را گرفته پهلوی خود مینشاند گو یاوی نزدیک ترین مردمان بود بسوی او با وجودیکه چنان هیبت او در دل ملوک و امرای گرفته بود که یکی را از ایشان قدرت نشستن بدون اذن نبود بدست جبر مالها