Page 16

رودکی رودکی قافله سالار نظم و ابو الآبای شعرا بوده نامش محمد است و برخی جعفر گویند. تخلصش برودکی از جهتی است که بقریهٔ رودک (۱) از توابع سمرقند سکونت داشت یا از جهتی که رود نیکو می نواخت یا هر دو جهته بوده باشد. رودکی مانند هومر کور بوده و در سن هشت قرآن کریم یاد کرد و بعد بتحصیل علم قرائت پرداخت و هم در اوائل عمر بنا به شعر گفتن گذاشت بشغل نظم بعد از تحصیل علوم متداوله وادار نمود. خیلی خوش آواز و ظریف و بذله سنج بود و از یخته بحضرت نصر بن (۲) احمد سامانی تقرّبی بسامان یافت و رفته رفته ملک الشعرا گردید و برتبهٔ ندیمی مصاحبی ارتقا جست و در انعصر رتبه ندیمی برتر از وزارت بود و شرط ندیمی هم وسعت نظر ظرافت لطافت طبع بذله سنجی حاضر جوابی بوده و در رودکی هر چار شرط وجود داشت ارباب تذکره می نویسند که رودکی بدولت نصر انقدر دارای مکنت و ثروت گردید که امرای بزرگ را نیز انمایه ثروت دست نداد. دو صد غلام زرین کمر در سفر برکاب داشت و چارصد شتر بار خانهٔ او را بر میداشت. در نظم کلیله دمنه چل هزار درهم دینگه صله گرفت. عنصری گوید:-- (۱) رودک قریه بوده از توابع سمرقند. (۲) نصر سومین پادشاه سامانی است. جلوس او در سنه ۳۰۰ و وفات در سنه ۳۳۱ .