Page 92

(۸۷) برخلاف ابنای زمان خود عوام را بحق گوئی و آزادی تعلیم میکند و چون باثبات میرسد که اینهمه محض قول نبود بلکه شیخ این اوصاف را فعلاً بر ادعای حبیلی زبان بحدود پر ارباب فهم و ذوق ارجح اجرا داشته بی شبهه اثرات این تعلیم را خاطر با به انتهای ذوق تکریم تسلیم میکند، و شیخ این مسئله را نیز بخوبی حل کرده و نشان داده که از واردات ملکی پادشاه بقدری مستحق است که خصر باندازه ضرورت خویش تمتعی بر دارد و بیشتر از ان هیچ حقوقی ندارد. پادشاهی رو که بکمال سادگی زندگی میکرد حکایت میکند حکایت پادشاه ساده وضعی را بقلم آورده که شخصی بپشاه بصداد عرض کرد که اگر حضور قبای دیبای چینی زیب تن میفرمودند موزون تر میبود، پادشاه میگوید. نه از بهر آن میستانم خراج که زینت کنم بر خود و تخت و تاج مرا هم ز صدگونه آز و هواست ولیکن نه تنها خزینه مراست خزائن پر از بهر شکر بود نه از بهر آئین و زیور بود چو دشمن طرو روستائی برد ملک باج و ده یک چرا میخورد این صوره از این جمله از خیالات شخصه شیخ است ولی بلحاظ اصول بلاغت