Page 323

(۳۱۸) مصرع تسلی داریم که ؛ آنچه خوبان همه دارند تو تنها داری؛ بلی در کلام حضرت خواجه خوبی ہائے است که در بیان دیگر حضرات ہمان جو مہتابان اندازہ ہیں، مثلاً روانی، برجستگی، و روشنی، اگرچه این اوصاف در افکار سعدی، و خسرو را مابه الامتیاز است ولی مدارج خیال خواجه بحدی نیست ممکن است که یک بیت نهایت روان و دل پذیر واقع شود، امّا اینجا یکجا بنمود گیرد دیگر بی بنمود بلکه همچنان برتولید گیرد نیز از برنج میروند گویا بصفتی حسن او از خویش با تمیز اصول ان ساخته که امتیاز مدارج و ترقی آن افتاده، و یک صنعت دیگر که اوصاف ظاہری و کمال شاعری حضرت خواجه را آئینہ دیدار افکار ساخته همانا جوش بیان است و همچنین تنوع مضامین نیز کما حق ازین بلقدر سنگین نبود چنانچه بصفاتی کلام شان را بعنوان ہای جداگانه در ذیل می نویسیم:- جوش بیان شاعری فارسی با وجود ہزار ہا کو ناگون صفات