Page 16

۱۳ وچون پادشاه بحق ملت خود بمنزله پدر است، و پدر مابین اولاد خود محبت و مودت و اتفاق و یکوجودی میخواهد، و آن بموافقت زبان حاصل میشود که اختلاف السنه سبب مخالفت کلی، و موجب عداوت ذاتی میگردد - و این اعلیحضرت همایونی جمیع افراد ملت خود را بنظر مساوات می بینند پس اگر مردم ازبک بسیار میبودند همه ملت خود را بگفتن ترکی امر میفرمودند و هرگاه اشخاص هزاره زیاده دیده میشدند زبان هزارگی را اختیار مینمودند تا براه کوتاه بمقصد میرسیدند، مگر افغانان بسیارند، ناچار گفتن زبان جانب غالب لازم آمد، و چون منشاء و منبع زباندانی معارف، و خواندنکیست که حصول قواعد واصول آن از روی کتاب میشود، و آن بتوسط طرز جدید قریب الوصول است، اگر در ثانی اعلیحضرت غازی حروف جدید و روش مفیدی بر روی کار آورند مردمان بخوبی وشیرینی آن بزودی میفهمند پس بالضروره منتظم مکاتب ابتدائیه، و مدیر منتهی الدرجه طرز جدید، و معلم آن افغان باید بود، بنا بر مذکور اگر دو نفر مساوی الاخلاق والعلم، لیاقت مدیری، یا سر معلمی را داشتند، و هردو زبان افغانی را هم میگفتند، اما یکی را زبان مادری بود، و دیگر را بتکلیف یادگرفتگی، ترجیح بتکلیف یادگرفتگی را باشد