Page 776

( صفحه ه ) ( شماره ٤٢ ) ( مجلد پنجم ) می شدیم ، مثلاً اولاً برای قوای حاکمه که مراد ما از طبقه عالیه یعنی مأمورین است مطابق قواعد جاریه عالم صورت تأمین احتیاجات ، طریق اداء ، وتهدیه ذوق فطری ، آنها نظر بمقتضات طبعیت و محیط و اقتدار و توانائی روحی و اخلاقی جامعه و سیاست قصادی اضافه تر دست کرده میشد البته مرض اضطرار اخلاقی وروحی از جسم جامعه افغانی تا بدره مرتفع شده امانت روحی و اخلاقی من ثابت میشد چرا گفته اند هر اداره ای که طریق نظم و آسایش این طبقه اصلاح شده باشد عماره حاکمیت و ترقی يك جامعه ثابت شده است (وتابجائیکه خبر داریم حکومت متبوع ما در این زمینه مساعیت بکار برده و میبرد) اوروپائیان که این حقیقت و اسرار را کشف کرده اند و اصلاح کرده اند ، چنانچه حاکمیت بحرو بر وفضای آنها ثابت و بیرق حاکمیت آنها در تمام اقطار عالم در اهتزاز است هر فرد غربی هر جا خواسته باشد برود بیرق دولتش را حامی و مامورین اش را خادم و فرعی خود می بیند ، چرا ؟ و سبیش چیست ؟ چونکه انسان مطیع احتیاجات و مقتضیات خویش است و جز جستن مدارج آن دیگر چیزی را طبعاً آرزو ندارد آنها این فلسفه را کشف و اصلاح کرده و بقانون استخدام آنها را قانع ساخته است ، بآنها چنان روحی بخشیده که در حوزه ماموریت خویش و در آزادی خود داخل حدود قانون خودش را مستقل دیده و بالذت خودرا مبذول داشته بکمال فدا کاری و ديانت وکفایت خدمباری در سعادت مملکت کوشیده و يك كمال مقتضات بشری را می پیمایند آیا تولید این روح در آنها غیر قانون اجتماعی آنها دیگر چیست ؟ بعبارت دیگر آیا اسباب روح فعالیت و فداکاری اتباع پنجاب و سرحد برای سلطنت حکومت انگلیس غیر پابندی اصول و وظیفه شناسی مامورین چیزی دیگر هست ؟ ابه او هر گز ، از پلان صحیح به تصویب کمیسیون فوق تدوین میداشت البته جامعه افغانی میتواند که بفهمد قوای فطری او چه ؟ و تا کدام وقت ؟ و بچه صول میتواند طریق ارتقاء و سعادت اقتصادی راطی کند زیرا پلان در ست تعین می کنند : - مزایای طبیعی محیط چیست ؟ اقتدار و توانایی اخلاق و روحی جامعه محیط کدام است ؟ قدرت وعظمت سیاسی كافه محیط تا چه پایه است ، تزه بان ترقی و تعالی آنها تا چه اندازه قوی و تا چه پیمانه وسیع است ؟ محيط و يك جامعه پس مانده چگونه ان بله و دوسیه ای ثروت را که ملل طی کرده اند چگونه زودی پیماید گویا در حقیقت پلان تحرك وتحرر علم عرفان و دانائی ذهنتی جامعه ما میباشد چنانچه عالمای امروزی میگویند تجر به و علوم وفنون و عرفان جانها یان کرده و ثابت نموده است که سعادت وحقاء تی معنوی و مسعود علم و عرفان برای جامعه همانا اسرار طبیعی وطن را دانستن و محت اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و تاریخی وطن را شناختن بسعی وعمل وکوشش خود متکی شدن است مثل امریکائیان و ژاپونیان . ورنه علم و عرفان مغایر این مفهوم مولد انقلابات و اضطرار و پریشانی اجتماعی بوده و دیگر ثمری ندارد مانند حالت او روپائیان و شرقیان . بعد ازان بدریعه کمیسیون فنی بموقعیت طبیعی و اقتصادی خودش مثلیکه در عصر گذشته تشبثات شده و یا تعهدی که اعلیحضرت غازی و ناجی فرموده ! ای بهود ملت خود اساس گذاشته و میفرمایند در اعصار گذشته که مراد ما از تاسیس صنائع و تمدید خطوط آهن است نظر به عقده ترانسپورت بین المللی طوریکه به اوائل سنه ١٣٠٧ در جزوی اولین مقاله داده بودم که مورد تحسین هم واقع شده بود . البته ممانعت افغانان از مقدسات حاضره بكمال سرعت بمجاده اتحاد و اتفاق عالم و عمل رهنمون شده از مطالع و تمجاوات پر حرص و مال بی آسود وبسعی وعمل چنگ زده در انقلاب گذشته طرفدار چنان شورش خانمانسوز نمی بودید ملل مثا آلمان وقتیکه دارای صنایع گشته تحاه و اتفاق و روح ملی در مقام ارجمند و ابز حایز شده اند چرا که دانشمند آلمان میگوید شرائن حیات و اولتای مسلت و مملکت خطوط آهن است با خلاصه بری مملکتی که موقعیت مرکزی دارد و هم چنین استفاده اش بیشتر شده میرود که گر يك سانتی متر هم راه آهن دی باصول فنی دائر بوده به بحر نزديك بمعادن بوصل و در قلب مملکت از نقطه نظر حیات اجتماعی واقتصادی