Page 613

صفحه ٤ ( شماره ٣٢ ) مجلد پنجم شده بصورت فوری وقطعی الی انعقاد جلسه آتیه ( ١٦ نوامبر ) کشیده و آنجا ها را تخلیه نماید ٣ – چین تعهد نماید ، که بمال وجان تبعهٔ جاپانی را در مناطق تخلیه شده ، تامین نماید ٤ - جانبين بعداً کر، شروع نموده يك وفد اصلا حیه تشکیل بدهند. چون مصوبات مجاس به اتحاد اراء فیصله می شود ، رسیدن به فیصله قطعی ناممکن بود، زیرا نماینده جاپان ( يوشي زا وا ) از تعهد و تعیین وقت برای تخلیه نمودن مواضع اشغال شده بکلی انکار نمود . با این هم از افکار مسالمت طلبانه ( ! ) جاپان و اینکه همراه چین داخل مذاکره شود ، طیار نمود . و جلسه به ١٦ نوامبر ملتوی گردید . سومین جلسه جامعه ملل ، در پاراس بزیر ریاست بریان ، زیر خارجه فرانسه منعقد ، و در ظرف تقریباً دو هفته ( ١٦ – ٢٨ نوامبر ) ، تمام مجاهدات وكو ششان آنها برسیدن بريك فيصله قطعى بر طبق ماده ١١ اساسنامه مجمع ملل صرف گردید در نتیجه فرستادن يك « كميسون مبصر » از طرف مجمع ملل به منچوری فیصله شد تارفتة تخلیه مناطق اشغال شده را وا طرف ژاپونی ها ، و اتخاذ اقدامات و تر تیبات لازمه به نسبت تامین جان ومال تبعه جاپانی ؛ را از طرف چینی ها ملاحظه ونگرانی کند ( مناطق راه آهن به تحت انگرانی ژاپونی ها باقی خواهد ماند ) مگر ژاپون تا روز اخیر جلسه ، از قبول مداخله جامعه ملل انکار میورزید و چین قبل از همه چیز عزیمت قطعات ژا پونی را از خطه چین تقاضا می نمود بناء این اختلاف ، مباحثه اصلی به چندی بعد ملتوی گردید . [ این مباحثه مشکل ترین خواهد بود ، زیرا در جلسه آتیه ، معاهداتی که حقوق مخصوص ژاپون را در منچوری شناخته اند ، روی کار خواهد آمد . چنانچه از جمله معاهدات مذکور یکی همان معاهده مشهور ١٩١٥ یا « ٢١ خواهشات » خواهد بود که چینی ها و خصوصاً مليون آنرا جداً رد می کنند ، چه میگویند که معاهده مذکور بزور و تهدید ( چنانچه در شماره ۲۰ انيس دیدیم ) بالای شان تصدیق گردیده است ] تايك اندازه که کار مجمع ملل در پاریس پیش رفت نمود ، همانا از اثر معاونت های فکری ژنرال داوس امر یکایی است . اگرچه ژنرال موصوف به جلسات مجمع ملل حضور نمیداشت ، وارا اتبادولی امريك عضو جامعه نیست با این او بابریان ، وسيمون وزير خارجه انگلیس روابط نزدیکی داشته ونضایح افکار امريک را از آنها ذریعه به مینمود نتیجه : كميسيونی بنام « كميسون مبصر » از طرف جامعه در قضایای چین وژاپورت دواتین چین و ژاپون ، بعد اگر بان دولتين رسیده گی خواهد کرد . در اوئل میگفتند که کمیسیون مذکور عبارت از نماینده گان دول امضاء کننده « معاهده دول ٩ گانه» ١٩٢٢ با شد ، ولی بعد از مباحثه زیاد فیصله برین شد که تعداد کمسیون عبارت از ۳ نفر اعضاء ( انگلیس ؛ فرانسه امريك ) وچندين متخصصين ما هر عسکری حقوق ؛ و اقتصادی باشد . حکو متین چین و ژاپون هم يك يك نماينده رسمی خواهند داشت . گمان دارم تفصيلات قضایای چین و ژاپون را طوری که ما از نقطه نظر تاریخی و نظریات خود آنها تا واقعات مجمع ملل وغيره تا جائی تشریح کرده ایم ، قارئین کرام را اطلاعات بسیطی بدست آمده باشد . برای ما هم دیگر زمینه باقی نخواهد ماند که چند صفحه دیگر هم از عقاید خود ظهار کرده باشیم . چه تفصيلات مذکوره بحدی اشکار است که هر با بصارتی می تواند جنبه حق وباطل وضعف وقوی را شناخته و پیش خود در مقام و عدل قضاوت ها کرده باشند فقط وضعيات جامعه ملل وتغيرات آتى آن است که به نکته گیران موقع میدهد که بگویند این مجمع اساس باطنی ندارد علاوه برین آن اولین كاندیدکت مهم سیاسی ... و عرصه تاسیس و جریان مجمع ملل بروز نموده و تا حال که تقریباً چار ماه می شود با این مجالس ژانوو پاریس نتایجی که انتظار میرفت دیده نشده ، و به عقیده بعضی از سیاسیون گویا بی کفایتی مجمع ملل ظاهر گردیده گفته می توانیم که اگر پس ازین هم این مسایل رنگ دیگری به خود نه بسته و بطور سابق دوام داشته باشد موجودیت معنوی مجمع ملل دور از خطر نخواهد بود . . . کابل – اول جدی ١٣١٠ م . اسلام اسمعل زاده