Page 597

صفحه ۶ ( شماره ۳۱ ) مجلد پنجم در اوایل قایدین عرب و بربر دران حکومت داشته و بسانها حکومت محمود خان که بدین اسلام مشرف شده و صنم های را که آبا واجداد شان قبلاً میپرستیدند شکستندند منتقل شد . اسم این مملکت « سنه کای » ونام پایتخت آن « کاجوا وجا جو » بود و این همان شهر پست که بسانها او رو پاتیان آنرا « جاو » نام گذاشتند شهر کاجو بعد از فتح مسلمین مدینه قشنگ و ریبائی شده، تجار از هر طرف و هر مملکتی بدان رجوع کرده و مختلف امتعه و حاصلات دران حمل کرده برای رسیدن آن گاهی صحرای کبیر ویا از ورای بحر ظلمات میگذشتند . درین شهر مسجدی وسیع و جمیلی بود که مسلمین آنرا بنا نهاده و میخواستند عیناً مثل قصر « الحمراى » غرناطه بسازند . در بغل این مسجد قشنگ قصر عالی بود که با فرش های ممتاز مفروش شده و با پنجره های که شیشه های ملون زینت یافته بود امتیاز یافته و داخل آن خزانه های قیمت بهای بود که يك دمش طلا بوزن چندین رطل بین این ها وجود داشت . ساکنین این بلاد به لغت مخصوصی که مزيج از لغت اصل شان ولغت عرب بود تکلم میکردند . در یکی از روز ها سلطان جمعی از مسافرین نو وارد را در قصرش پذیرائی میکرد که ایشان مخلوط از مسلم ومسيحى و یهودی وغیره ادیان بودند از بین این جمعیت انگفر صفوف مقابل را دریده و در مقابل سلطان بزمین افتاد و پیشانی خود را دلیل بر خضوع و خشوعش به شاه مخاك ماليده اظهار داشت : « ای شاه ، وقتیکه هنوز ازین دیار دور بودم از مردم تعریف مملکت تر اشنیده و اعمال بزرگی از تو ذکر میکردند و میگفتند که پادشاهی رحیم و عادل میباشی این کسی را که الان در مقابلت می بینی شخصی مسیحی و از ابنای فرانسه است که در شهر یکا « تولوز » نام دارد ، وشاید آنرا بشناسی تولد یافته است نامم انسلم دتر الجسبه ومنسوب بخانواده شریفی میباشم که در حسب ونسب عالی و عریقی بوده و افراد خانواده آن بتمسك در پایبندی بوظايف وطن و اخلاص به پادشاه اشتهار دارند من خيلی مایل بدرس و بحث میباشم و درین راه صرف حیات می نمایم . در انحاى ممالك غربی سیاحت کرده و از راه بحر بمصر رفتم و اهرام آنرا ملاحظه کرده و به لبنان جهت مشاهده از لبنان ، مسافرت کردم و بعد از مسافرت طویلی با اهل خود بوطن عودت کرده و شنیدم که جماعتی از نور ماندیها مصمم مسافرت طولی برای اکتشاف مجاهل بحر ظلمات میباشند با این جماعه منهم ملحق شده و روانه مسافرت شدیم ، اما يك باد شدیدی در مقابل ساحل افریقا بر خاسته و مجبور بنزول بيكه شديم ، در خشکه از رفقایم دور شده و راه را گم کردم و وقتی بجائی که در اول پائین شده بودم رسیدم که سفینه لنگر خود را بر داشته و از ساحل دور شده بود ... « در ینحال تنها در بلادی که نمیشناختم ماندم ، اما در همان ساعت مصمم آمدن نزد تو گردیدم . و با معرفتی که بزبان عربی داشتم توانستم با مردم مفاهمه نمایم و چند روزی نگذشته بود که بقافلهٔ که عازم اینجا بود ملحق شدم ، باین شهر قشنگ ، با این قافله مسافرت کردم و بقصر تو سالم رسیدم . الحمدلله و از حسن ضیافت و کرم و عدل تو اطمینان کامل دارم ! » سلطان تبسم کرده و از صراحت این مسافر تعجب نموده بعد از مصافحه با وی ظهار داشت : « من ترا عفو مینمایم ای فرانسوی نصرانی ، زیرا شخصی فصیح و صریح اللهجه میباشی که کذب و نفاق را نمی شناسی . و آنگاه ملتی را که تو بآن منسوب میباشی احترام میکنم ، زیرا بسیار چیز ها از ایشان میدانم . درکاجو مهمان ما میباشی و از حالا باید بدانی که بین جماعهٔ وحشی و جهلا که به هیچ چیز عالم نمیباشند نمیباشی . و شاید بچشم خود به بینی که تجارت کتب و علوم در مملکت ما مثل تجارت عاج و حجار قیمتی و شیشه های ملون رواج کامل دارد . « لغت این بلاد را میدانی و بوسيلهٔ زبان ممکن است که با علما و رجال شرعی ما مذاکره و صحبت نمائی . چند سال قبل ه ابن بطوطه » بمملکت ما آمده و با بهترین آثار و خاطر ها از اینجا رفت .