Page 557

مجلد پنجم شماره ۲۹ صفحه ۲ اما این دیوان عدلیه دائمی هم که تا امروز وجود دارد چیزی که بنام آن نشان میدهد ، یعنی يك موسسۀ دایمی حقیقی ، برای قضاوت نیست ، در حقیقت این دیگر چیزی نیست بجز يك فهرست طولانی اشخاص تا برای آن دول که برای اصلاح كدام كاففلكتی میخواهند يك هیئت منصفی تشکیل کنند ، انتخاب منصفين آسان شود ، وضعیت عمومی در شروع جنك ١٩١٤ چنین بود : این غیر ممکن ثابت شد که تمام دول دنیای متمدن در قبول اجباری مراجعت به يك هیئت منصفين اتحاد کنند ، یعنی تمام دول بمقابل يك ديگر تعهد جدی کنند ، که بعض اقسام کا ففلکت ها را بذریعه محکمه منصفین فصله خواهند کرد . بالعکس این ، بسیاری دول با همدیگر معاهدات خصوصی انفرادی عقد کرده بودند . در این معاهدات انفرادی ، اصولی بروی کار آمده بود که محکمه منصفین را در مجادلات حقوقی قبول میکردند ، اما در عین زمان مسئله «شرف و انترس» را شرط میگذاشتند . علاوه برین بعضی کوششات ابتدائی شده که در موقع مجادلات غیر حقوقى يك اصول دیگری غیر از اصول محکمه منصفین بروی کار بیاید ، یعنی اصول وساطت یا فرو گذاشت . اين يك تنقید بی قیمت است ، اگر انسان رفتار و وضعیت آنوقتۀ حکومات را فقط تمسك نادور اندیشانه به سیاست زور خالص گفته ، از آن نفرت کند . عموماً میتوان گفت : اين يك اصول نا قابل اعتبار است که در این طور مسائل عصور گذشته از يك نقطه نظری که در يك دوره تكامل بعد تر حاصل شده است ، تنقید کنند . عدم عقل و پیش بینی یا عدم عزم پاك نقطه های نظر بسیار خصوص است که انسان از روی آن اصول های سیاسی یا نظریات اساسى يك دورۀ تاریخی را خصوصاً تعریف کرده بتواند . عدل ، حق پرستی چیزیست که به خود به خود ، بلکه زیر اثر حوادث و مسائل حقیقی تکامل میورزد ، بهر صورت معلوم و ظاهر است که اینطور يك تبدل وتغير مهم در مناسبات بین المللی ؛ مانند تعهد حکومات جهت فصله کا ففلکت های شان بذریعه محکمه منصفین ؛ دفعتاً نی ، بلکه رو بهر فته بعد از يك تكامل طولاني و با تدریج واقع شده می تواند . این تعجب آور می بود ، اگر در اطراف ۱۹۰۰ تمام دول بزرك دفعتاً مجبوریت مراجعت را به محکمه منصفین در مجادلات حقوقی ، حقا نقابول میکردند. و در حقیقت هيچ يك از دول بزرك این را نه می خواست . مجمع ملل : دو سال اول بعد از چنگ نشان میدهد که حتی این طور يك حادثه مبهم و مهلك هم نتوانست فوراً و بدون معطلی در اجراء فكر محكمه منصفين يك تبدل افراطی بوقوع آرد . در اصول اساسی مجمع ملل - که حالا مركز مساعی برای تشکیل و تکمیل حقوق بین المللی شده است ـ تا امروز اعضای آن تعهد ندارند که در بعض اقسام کا ففلکت ها فیصله يك محكمه منصفین را قبول کنند . اما درین اصول اساسی فوراً يك پیشرفت ظاهر شد ، چون در ان تاسيس يك ديوان عدلیه بین المللی حقیقی یعنی تشکیل دیوان عد ليه بين المللی دایمی در ها گت که در سال ۱۹۲۲ روی کار آمد ، در نظر گرفته شده بود . این قسم يك موسسه صحیحی وجود یافت که در هر لحظه كه يك دولت بخواهد ، آمده اجرا آن است . اما از دیگر طرف کوششاتی که در وقت مذاکرات نظامنامه این عدلیه از طرف بعضی دول كوچيك شد که اعضای مجمع ملل تا يك اندازه بصورت مثبت تعهد کنند و در موقع مجادلات حقیقتاً به این دیوان عدلیه نو مراجعت نمایند ، نتیجه نداد . تنها يك میثاقی تحریر شد که بعد از امضای آن هر دولتی که بخواهد بمقابل يك دولت دیگری ، که به همین اصول تعهد کرده باشد ، حکمیت این دیوان عدلیه را در مجادلات حقوقی قبول کنند . این را «ماده اختیاری » نظامنامه عدلیه هاگت می نامند . اعضای مجمع ملل ميثاق مذکور را بعد از معطلی زیادی امضاً کردند . بالعکس این ، تعداد معاهدات جانین در خصوص محكمه منصفين بزودی زیاد شده رفت ، و بعد از کم زمانی عده بزرك دول دنيا بذریعه این قسم معاهدات خصوصی با همدیگر مربوط شدند .