Page 224

۲۲۱ مسائل ہر روزه قوه دید تا که خیال نظم را موثر بسازد کل بیانش چنین معلوم میشود که طلبه را در فکر ندارد نتیجه یک متعلم هم تعقیب رونه نمود و معلم در ابلاغ ناکام ماند بهمین سبب است که اکثر معلمان و خطیبان ناکام میمانند چه سامعین را در فکر نمی گیرند که بکدام مقامات ضیافت تنویر یا ایقاظ شان ضرور است * اندیشه میرود که کل نظام تکامل بیان در مکاتب حاجت احیا دارد۔ آموختن قواعد درباره نطق خوب با فراوت بلیغ از عبث بہتر است زیرا ناطق یا قاری قواعد آموخته قاعده را در دل نگاه میدارد- و این در میان او و سامعین حائل میگردد - اصولات بیان که حقیقتاً کامیاب میشوند آنها اند که شاگرد بدون آگاهی بی بی اختیاره یاد میگیرد و تلفظش چون بقول یا قرائتش ایجاب و توجه می نمایند نشانش میدهند که این طریقه موثر است زیرا مقصد کلی بیان اینست که سامعین واضح بدانند و بمطابق آن عمل کنند این قانون باید طرز آموختن بیان را تعین دهد منتظر یک دوره زندگانی عمومی از ابتدا الی انتها در تربیه خود باید آگاه باشد که مردم شونده چیزی را که او میگوید بفهمند حس کنند و محظوظ گردند یک معلم طرز طبیعی متکلم را تدریس میکند طلبه متاثر می شوند چون او حکایتی بیان میکند محو استماعش میگردند برای خود شان نیز همین قسم تعلیم مینماید که برای سامعین مسائل ہر روزه در تدریس متوسط مکاتب *