Page 976

سال چهارم شماره ۸ در وقتهائیکه هنوز رسم الخط ایجاد نشده بود اسلاف بنی بشر بذريعة بدیعه همین فن صورت حال ماضی خود را به پذیرائی و استقبال زمانه اخلاف شان می فرستادند، چنانچه از مشاهده بعضی تصاویر آثار عتیقه عصرهای پیشین شام و مصر قدیم ، انسان بر ترتیب دادن يك تاریخ مکمل و مسلسل مقتدر میتوان شد . این فن در اوایل به مانند ترین نقاط اوج عروج واصل گشت و بالآخر از بسکه در ان مهارت کامل بهمرسانیدند. آنقدر شیفته و واله این مجسمه ها و هیکلهای بي روح و روان تراشیده شده دست خودشان گشتند که پایه الوهیت و معبودیت را به آن اجساد سرا با جماد بی بنیاد پر فساد نهاده پرستیدن و ستایش کردن شان گرفتند، چنانکه اکثر امم مقدم را که غوطه خوار قعر دریای پرزهر قهرالهی بوده آنها را در رجعت قهاری می بینیم از انست که همه شان پرستش اصنام را بر عبادت رب الانام مرجع دانسته آواره گردباد ضلالت و جهالت گردیدند . ابتدای بت پرستی از زمان رسالت توأمان پرفتوح حضرت نوح (ع) آغاز میشود. اهل فارس و یونانیان و مصریان قدیم این فن را بس ترقی داده توانسته اند چنانکه تصاویر محکو کیکه از آثار عتیقه این جاها برآمده اند برخوبی و حسن توجه به این صنعت در ان وقت دال و شاهد حال این مقالست، علاوه بران توجه اهل عرب را در ایام جاهلیت بعضی آثار عتیقه که در یمن درین اعصارا خیره از طرف حکمای فن و آرخیولوژی و کشف شده اند نیز بدینصوت اشعار میکند. بسببکه این فن باعث گمراهی بسی از امم سابقه گردید آنها را از شاهراه هدایت و سعادت منحرف ساخته بسیاه چاه مذلت و شقاوت افکنده است، از اینرو دین مبین اسلام از این صنعت اجتناب و حذر را اولی و بهتر دانست. ولی چون اصل مقصدما در نجا تعریف و توصیف دادن اهمیت و حیثیت تاریخی وقتی تصویر است ! لهذا بنا بر رعایت قاعده خروج از بحث نکرده و از ملاحظات دینی بران صرف نظر نموده تنها به تشريح وتصريح بعض خدمات مهم و نمایانی که فن رسامی و تصویر کشی در راه ترقی معارف کرده و میکنند در ذیل اکتفا میورزیم : اولین خدمت يكانه و همت مردانه که فن رسامی به عالم انسانیت ابنا نمود. همانا در ایجاد اشکال وصور حروف تهجی ، رسم الخط که از ان جميع عالم جسیم علوم و معارف بعمل آمده معاونت کلی نموده است زیرا فن رسامی بود که انسانها را به آن شوق بر از ذوق خود برواج قلم و سیاهی محتاج ساخت و نیز همین بود که در دل انسانها حظ عظیم ماندن احوال خودشانرا برای مطالعه آنسال آینده شان پنداخت، چنانچه اثبات این آرزوی خود را بذريعة تصوير وترسيم ناقص و مشکل یافته او را بر ایجاد و انشای حروف خوشهای « تهجی » که « صورت انطق انسانی » است مجبور کردانید . غرض عالم بدنيا شادکام است بعضی نیز فائز بالمرام است معاشش را صلاح مینی است بر علم معادش را فلاح مینی است بر علم زعلمنا است تاجی بر سر او ذکر مناست خلعت در بر او شرف دارد بشر از علم و عرفان و گرنه هست آن هم مثل حیوان تلاش علم شد فرض مسلمان حدیث اطلبو العلم است برهان يعلمنا ست تعریف تمامش شده طغرای فضلنا بنامش مسلمانان براه علم پوئید مرادو کام دل از علم جوئید غره محرم الحرام سنه ۱۳۳۳ الحق . منمقام کلر - راول پندی - پنجاب تقریظ کلام جناب مسلم بشنو ای صاحب خرد سطری از اخباری چنین گر ندیدی در جهان فکر گلزاری چنین میزند موج سخن از علم و از صنع و ادب در سیاسی میدهد بی بحر اسراری چنین صفحه اش آئینه رخسار اهل معنوی است جوش حیرت میزند از دل از گفتاری چنین ظلمت دلها منور می شود از نسخه اش في الحقيقت ماه و خور را نیست انواری چنین میرود در مصر و در انکلیز در ایران و روم باد صر صر منفعل در نزد رفتاری چنین قيمتش اندك فوائد بی شمار از وی ظهور زود در پایید باران در شهواری چنین آن مدیر صاحب تدبیر را صد آفرین کو ز مضمون معانی کرده اظهاری چنین او نهال معنی و اخبار مر او را ثمر الله الله زين ثمر وه وه از اشجاری چنین گر کنند منظور طبع مسلما آن محترم میفرستم بهر او گه گاه اشعاری چنین تا کند درج همین اخبار بر فیض و اثر بشنوند اهل خرد از بنده تذکاری چنین اهمیت تاریخی و فنی صنعت رسامی فن تصویر فن تصویر قدیم ترین فنون مترقية بسیار معتنابهای زمانه پیشینه دینارا تشکیل میدهد ، انسانها که نخستین بار به فنون و صنایع بذل توجه و صرف ذهن نموده، همانا صنعت هيكل تراشي وفن تصویر کشی را خواه از جنس حیوان، سائر مناظر لطیفه بوده اند برقی داده و بتدریج در اصلاح و ترویج آن کوشش و سعی وافر ورزیده اند