Page 96

صفحه ۱ نمبر ۱ سال یکم مدیر و محرر محمود طرزی اداره و مطبعه دره شین خانه دارالسلطنه کابل همه امورات تحریریه به ادارهٔ هذا بنام مدیر فرستاده شود بهر پانزده روز یکبار نشر میشود تاریخ شمسی ۳۰ جدی ۱۳٩٠ سراج الاخبار افغانیه ۱۳۲۹ نگران ایشیک آقاسی کل حضرت اعلیحضرت پادشاه قیمت سالیانه در دارالسلطنه کابل ۸ روپیه کابلی در اطراف و اکناف مملکت با خرج پاک ۱۴ روپیه کابلی در خارج ملک از هندوستان یک نیم پوند انگریزی قیمت یک نسخه آن در کابل یک عباسی تاریخ عربی یکم صفر ۱۳۳۰ درین اخبار از حوادث داخلیه و خارجیه و بسی مقالات مفیده درج میشود فهرست مندرجات پیش در آمد — حوادث داخلیه — حوادث خارجیه مصاحبه علمی — باقی حوادث خارجیه — ادبیات تلگراف بی سیم — علم ضروب مثل — فاجعه ایطالی و تریپولی پَلَدَنِیَه هر کسیکه بوضعیت جغرافیایی (افغانستان) تا یکدرجه آگاهی دارند پوشیده نیست که ملک پاک وطن عزیز ما افغانستان یک قلعه بسیار بزرگ آسیای وسطی است. و چنانچه بحیث استقلال سلطنت، و یک جنسی و یک مذهبی، و شوکت دورانی در آسیای وسطی یک رتبه بلند مادی و معنوی را مالک است همچنان من حیث موقع زمین نیز بسیار عالی و خیلی بلند واقع شده است. وضعیت این خاک پاک مانند یک بام بسیار بلند است که در جهت غربی استاده و بعلاوه آن این بام از طرف شرق شمال به سلسله (هندوکوه) نام دیگر (هندوکش) و از طرف غرب (کوه بابا) و (کوهستان غور) که بسمت غرب یکسر دراز شده رفته است مربوط میباشد. از جهت شرق آهسته آهسته فرو آمده (با سلیمان کوه) که از شمال بجنوب ممتد شده رفته است ارتباط پیدا میکند. این بام چهار سمت نشیب و دو سطح مایل تشکیل داده که همه آبهای افغانستان از همین دو سطح مایل در جریانست. یکی از این سطحها که بسمت جنوبی و جنوب غربی قرار داده است رو به آبهای که از طرفهای شرق و شمال مملکت جریان دارند به این سطح مایل فرو آمده به کول (زره) یا کول (سیستان) میریزد. بزرگترین نهریکه این حوضه جنوب غربی را تشکیل داده و به کول (زره) میریزد نهر (هلمند) است. سطح پائین دوم عبارت از حوضه کابل است که بسوی شرق و در ما بین (هندوکوه) و (سفید کوه) واقع شده است. آبهای متعدد شدید الجریانی که از سلسله های کوه (هندوکش) از میان دره های بسیار مخوف و پر خم و پیچ یا نست آبهای (پنجشیر) و (غوربند) و غیره را گرفته و در تعداد آب نام موقع با اصل نهر کابل بهم آمیخته و یک نهر بسیار جسیمی تشکیل داده و از ریاست حسینه (سمت مشرقی) مستقیماً (به ننگهار) میگذرد و در قریب های (پشاور) با آب اٹک آمیخته از حوضه (سند) به بحر می آمیزد. این نهر جسیم کابل، ایالت جسیمه حاصلخیز معموره (ننگهار) را از میان دو شق نموده است که حاکم نشینی بزرگ ولایت (جلال آباد) را بیکسو او حاکم نشینی (چک و افغان) زمین را به دیگر سو انداخته، عبور و مرور بر مردم و دواب و مواشی ازین نهر و در ما بین این دو ایالت جسیمه بواسطه چاله پاکشتی ممکن میشود. در بعضی وقت ها از بعضی جاها اگرچه گذر میدهد ولی آن