{"book":"adl0616","page":96,"text":"صفحه ۱\nنمبر ۱\nسال یکم\n\nمدیر و محرر\nمحمود طرزی\n\nاداره و مطبعه\nدره شین خانه دارالسلطنه کابل\n\nهمه امورات تحریریه به ادارهٔ هذا\nبنام مدیر فرستاده شود\n\nبهر پانزده روز یکبار نشر میشود\nتاریخ شمسی ۳۰ جدی ۱۳٩٠\n\nسراج الاخبار\nافغانیه\n۱۳۲۹\n\nنگران\nایشیک آقاسی کل حضرت اعلیحضرت پادشاه\n\nقیمت سالیانه\nدر دارالسلطنه کابل ۸ روپیه کابلی\nدر اطراف و اکناف مملکت با خرج پاک ۱۴ روپیه کابلی\nدر خارج ملک از هندوستان یک نیم پوند انگریزی\nقیمت یک نسخه آن در کابل یک عباسی\nتاریخ عربی یکم صفر ۱۳۳۰\n\nدرین اخبار از حوادث داخلیه و خارجیه و بسی مقالات مفیده درج میشود\n\nفهرست مندرجات\nپیش در آمد — حوادث داخلیه — حوادث خارجیه\nمصاحبه علمی — باقی حوادث خارجیه — ادبیات\nتلگراف بی سیم — علم ضروب مثل — فاجعه ایطالی و تریپولی\n\nپَلَدَنِیَه\n\nهر کسیکه بوضعیت جغرافیایی (افغانستان) تا یکدرجه آگاهی دارند پوشیده نیست که ملک پاک وطن عزیز ما افغانستان یک قلعه بسیار بزرگ آسیای وسطی است. و چنانچه بحیث استقلال سلطنت، و یک جنسی و یک مذهبی، و شوکت دورانی در آسیای وسطی یک رتبه بلند مادی و معنوی را مالک است همچنان من حیث موقع زمین نیز بسیار عالی و خیلی بلند واقع شده است. وضعیت این خاک پاک مانند یک بام بسیار بلند است که در جهت غربی استاده و بعلاوه آن این بام از طرف شرق شمال به سلسله (هندوکوه) نام دیگر (هندوکش) و از طرف غرب (کوه بابا) و (کوهستان غور) که بسمت غرب یکسر دراز شده رفته است مربوط میباشد. از جهت شرق آهسته آهسته فرو آمده (با سلیمان کوه) که از شمال بجنوب ممتد شده رفته است ارتباط پیدا میکند.\n\nاین بام چهار سمت نشیب و دو سطح مایل تشکیل داده که همه آبهای افغانستان از همین دو سطح مایل در جریانست. یکی از این سطحها که بسمت جنوبی و جنوب غربی قرار داده است رو به آبهای که از طرفهای شرق و شمال مملکت جریان دارند به این سطح مایل فرو آمده به کول (زره) یا کول (سیستان) میریزد. بزرگترین نهریکه این حوضه جنوب غربی را تشکیل داده و به کول (زره) میریزد نهر (هلمند) است.\n\nسطح پائین دوم عبارت از حوضه کابل است که بسوی شرق و در ما بین (هندوکوه) و (سفید کوه) واقع شده است. آبهای متعدد شدید الجریانی که از سلسله های کوه (هندوکش) از میان دره های بسیار مخوف و پر خم و پیچ یا نست آبهای (پنجشیر) و (غوربند) و غیره را گرفته و در تعداد آب نام موقع با اصل نهر کابل بهم آمیخته و یک نهر بسیار جسیمی تشکیل داده و از ریاست حسینه (سمت مشرقی) مستقیماً (به ننگهار) میگذرد و در قریب های (پشاور) با آب اٹک آمیخته از حوضه (سند) به بحر می آمیزد.\n\nاین نهر جسیم کابل، ایالت جسیمه حاصلخیز معموره (ننگهار) را از میان دو شق نموده است که حاکم نشینی بزرگ ولایت (جلال آباد) را بیکسو او حاکم نشینی (چک و افغان) زمین را به دیگر سو انداخته، عبور و مرور بر مردم و دواب و مواشی ازین نهر و در ما بین این دو ایالت جسیمه بواسطه چاله پاکشتی ممکن میشود. در بعضی وقت ها از بعضی جاها اگرچه گذر میدهد ولی آن","chars":2510,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00096.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/96","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/96","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}