Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه ۷
میں آفند و یا استاد کار خود آزاد شده ایم و آه از این ادمی گفته بهزار ها باندی کا مشغول شده ایم و آزادی را عبارت از همین دانسته ایم دوستانی آزادی را از میان برده سر گونه اعمال ناشایسته را روا داشته اند. حال آنکه (آزادی) یک کلمه مقدسیست که به این چیزها هیچ مناسبت ندارد، زیرا تا بوقتی که وجدان ما برای شاهین ترازوی عدالت باشد، و بجا آوردن حق خدا، و حق والدین، و حق رعیت، و حق وصیت منظوره نظر ما باشد. یعنی تا وقتیکه انسان گفته شویم، و از بهایم نباشیم هیچ وقت آزاد نیستیم. اینکه بهزار باز نجیر های ترجیح مقدس مربوط و مقید هستیم که لا سمح الله گسیختن یکی از آنها با گسیختن رشته حیات ما برابر است. و اصل آزادی هر رعیت و هر وطن اسیر و محکوم نبودن است و غیر است که مقصد غیر مرصد اعلحضرت پادشاه دلا گاه روشن و دل آگاه و تدبیر با تدبیر ما از عبارت (آزادی افغان و افغانستان) نیز بهمین است و سپس، مردمان انجا را گفتند: که روسی بیاید! جویبارها، کشت زارها، کارهای ما را برده میتواند. تقصیر (؟...) چون آمد خودشان را یعنی آزادی شان را برد. نه گشت زاری ماند، و نه جویبارها، الله نماند. چونکہ مالا مسیر نیز ملک مالک اسیر گردید ..
( اللهم انصر سلطانا نا ، وَأَمَّنَّا فِى أوطاننا )( آمین بحرمت سید المرسلین . )
مقالات فنيه
الکتریک
یکی از مخلوقات بسیار عجیب و غریب حضرت خلاق کائنات جل سبحانه ( الکتریک) یعنی قوت برقی ) میباشد که انرا (سیاله برقیه ) ، و ( قوه کهربائیه ) نیز مینامند. ماهیت حقیقت این بدایعه عجیبه پر اسرار حضرت کردگار هنوز بدرجه که عالم بشریت بحقیقت اصلیه آن برسد کشف و معلوم نگردیده است. و چنانچه اصل حقیقت (روح) هنوز بر فن مجهول مانده و چنان اصل ماهیت ( الکتریک) نیز اکثر اسرار مستور است. ارباب فن حکمت ، چنانچه در باب (روح) و (ضیا) و (حرارت) به بسی مجادلات و تحقیقات افتاده اند در باب حقیقت این قوه عجیبه نیز در گرداب توغلات و تشبثها مشغول
شماره ۷
میباشند. ولی عجب تر اینکه هر آنقدر در آن توغل و تتبع کرده میشود یک شعشعه نوی و یک اسرار نور پر توی دیگری از ان ظهور میکنند.
در اول بار این قوت را ( تالس ) نام حکیم که از عقلای سبعه یونان شمرده میشود پیش از میلاد عیسی علیه السلام به شش صد سال از فعل جذب و کششی که در ( کهربا ) موجود است کشف و پیدا کرده است . و ( الکتریک ) از کلمه (الکترون) که در زبان یونانی بمعنی ( کهربا ) میباشد گرفته شده است. در سنه (۱۵۶۵) میلادی داکتر (ژبیرت ) انگلیزی که داکتر خصوصی ملکه انگلستان ( الیزابت ) بود و در حکمت طبیعیه یگانه عصر خود بود در گوگرد، و در یک قسمی از صمغ سابق که از بعضی درختان می براید، و در لاک او در بلور و در بسی مواد دیگر بهمین خاصیت جذب و کششی که در کهربا هست در چیزهای مذکور نیز موجود بودن آنرا کشف و اثبات نمود.
رفته رفته کار بر همین قدر هم نماند : حکمای طبیعت شناس در همه جسمهای طبیعیه صلب، و سیال و مایع که خمیر مایه کائنات از آن بوجود آمده موجود بودن این قوت عجیبه را دریافت نمودند. با بعضی واسطه ها مانند (ولک) یعنی بهم مالیدن دو چیز را بیدیکر و (تماس) یعنی دگ دادن ، و (حرارت ) یعنی گرمی و معامله کیمیاوی از جسم های مذکور بظهور می آید ، اما این یک هنوز معلوم نیست که آیا این واسطه ها اینکه بیان شد چه سبب و کدام کیفیت خوب حرکت دادن الکتریک میشود ؟
اول شخصی که از الکتریک کار گرفته ، و عملیات آن را از قوه بفعل بر آورده ( فرانکلین ) نام حکمت شناسی امریکا است که در سنه (۱۷۰۶) میلادی در شهر (بوستون) امریکا تولد یافته و با وجودیکه خودش اولاد یک فقیری بوده و در یکی از چاپ خانه ها بحیث مرتب ، یعنی حروفات چینی گذران میکرد ولی از دیگر سو بتحصیل علوم طبیعیه کوشش ورزیده از مشهورترین حکمای عصر خود هم گردید.
( فرانکلین) در باب (ضیا ) و (حرارت ) بسیار تجربه را اجرا نموده، و به بسی کشفیات موفق شده است. و اول کسیکه ( صاعقه ) یعنی برق و رعد را شناخته که سبب یگانه آن همانا الکتریک است فرانکلین بوده و اول یک کاغذ باد اطلسی بومی ایر نامی بسیار نزدیکی بهوا نموده و ریسمان آن را بیک شیشه (لاید) ربط داده و آنرا بر ضد کور در درون شیشه الکتریک جمع کرده و با آن تجربه بکار برده است.
الکتریک ، در اول امر بر دو نوع تقسیم میشود که یکی را هم (مثبت) و دیگرش را (منفی) میگویند که یکی خاصیت
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.