{"book":"adl0616","page":84,"text":"صفحه ۱\nنگران نے\nایشیک آقاسی علی حضور اعلحضرت شاه\nسلاله احمد\nمدیر و سر محرر\nمحمود طرزی\nادارۀ صحافی و مطبعه\nدر ماشین خانهٔ دارالسلطنه کابل\nهمه امور تحریریه به ادارهٔ خانه بنام\nمدیر فرستاده میشود\nتاریخ عربی ۱۵ محرم ۱۳۳۰\n\nسال یکم\nنمر ۴\nقیمت سالیانه\nدر دارالسلطنه کابل ۸ روپیه کابلی\nو اطراف و ولایات مملکت با اخراجات ڈاک ۱۲ روپیه کابلی\nدر خارج مملکت با اخراجات ڈاک نیم پوند انگریزی\nقیمت یک نسخه آن در کابل یک عباسی است\nبهر پانزده روز یکبار نشر میشود\nتاریخ شمسی ۱۵ جدی ۱۲۹۰\n\nسراج الاخبار\n۱۳۲۹\n\nدرین اخبار از حوادث و اخلیه و خارجیه و بسی مقالات مفیده درج میشود\n\nفهرست مندرجات\nتلفون موثر — حوادث داخلیه — حوادث خارجیه\nادبیات — مقالات فقیه — نامداران زنانه این سه هم ترجمه\nفاجعه های پاریس\n\nالکتریک غایب تحریک افادهٔ مرام و سخن و کلام دو نفر را از جاهای بعید در بسرعت نور بصر بصورت خط و کتابت میرساند که این صنعت و مهارت برق است. و این اعجوبهٔ تاریخی خود را در تلگراف نشان میدهد. و چابکدستی و مهارت دست از مخرج دهن یک شخصی بپردهٔ گوش دیگر شخصی از محال بعیده عیناً و لفظ بلفظ در تلفون مقناطیسی نمودن خود ظاهر و عیان می سازد. بناءً علیه در تلفون چیره دستی مهارت صنعت کار الکتریک بیشتر بکار بردن است. زیرا تلفون سخن گوینده را بدون واسطهٔ خط و کتابت عیناً و چنان بی تغیر لهجه و شیوهٔ حرف زدن گوینده بپردهٔ گوش شنونده میرساند که به این چابکدستی خود از تلگراف گوی سبقت را در ربوده است. آمدیم بر (ریل) و (موتر) : در ریل موتر نیز که از صنایع بدیعهٔ این عصر موفقیت است یک طرز خصوصیت و عمومیتئ پدیدار است. خطرها راه آهن ریلها اکثر قطعات رو زمین را یک شبکهٔ آهنینئ تحویل داد. منافع و فوائدیکه از ریلها در عالم مدنیت بروی کار آمد و حاجت تذکار نیست. قطارها و واغونهای ریل نفوس و مال بسیاری را از جامی بجائی بحال سرعت نقل و حمل میدهد که با بیشتر فواید عمومی آن انکار شدنی نیست. اما حالا این یک را تصور کنیم که در میان یک درهٔ کهسار پرصفا و شاداب پر آبشاری و یا یک دشت پر سبزه زار صاف و هموار یک سرک پخته با صفا ممتد و شده و رفته است و برین سرک بقدر شش هفت راکب موسم که تقریباً یک قطار خصوصی یک ریل را تشکیل میدهد و بیک سرعت خارق العاده در رفتار است. درین موتر یک جمعیت احبابی این پنج شش نفر که یک مجلس انسی تشکیل داده هم بسرعت برق مثالئ قطع مسافه میکنند، و هم از نظارهٔ مناظر طیفهٔ اطراف و اکناف لذت میگیرند.\n\nتلفون موتر\nتلفون موتر دو کلمهٔ بسیار مختصر! که یکی از چهار و دیگریش پنج حرف مرکب است. تا چه جهانهای تاریک و چه عالمه های منفعت درین دو کلمهٔ بدیعهٔ عالم اسرار درج و مرج آمده است! این دو اثر بسیار پر تاثیر اختراعات در فنیت تعبیر بعد سکان را بقوت علمی مکان خود از عالم رفع نموده، و صدای انسانها را به درجهٔ بلند ساخته که از کرده با مسافهٔ آواز یکی را بدیگری می شنواند. فواید و منافعی که از تلگراف بظهور می آید قابل انکار نیست. سیم های تلگراف فضای رو زمین را مانند شبکهٔ یک خانهٔ عنکبوتی فرا گرفته است. حتی زیر بحرای محیط را نیز بیک حال شبکهٔ آنتینی در آورده، هرگاه عدد حروفاتی را که تلگراف های عالم در هر روز از شرق بغرب و از شمال بجنوب رد و بدل میکند شمار نمائیم علم حساب از تعداد آن سراسر عاجز آید و یک نامی و یک تعبیری بر عدد آن نمی یابد. ولی فرقیکه در ما بین تلگراف و تلفون است این است که تلگراف واسطهٔ مخابره، و تلفون واسطهٔ مکالمه میباشد. و اگر مکالمه از مخابره با اهمیت تر و فایده مند تر نمیبود (المکتوب نصف الملاقات، یا المخابره نصف المشاهده) گفته نمی شد.","chars":3047,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00084.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/84","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/84","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}