Page 485

صفحه ١٦ سال دوم شماره ٧ تبعث في التحقيق والاسلام دين أبيك البرابر الهام فالله أنهاك عن الاستام أن لا تواليها مع الاقوام یعنی مبارک کرده است خدا را ای پسر که تو فرزند آن شخصی هستی که او را حضرت ملك منعام از مرگ شدید نجات داد بقرعة فدا کردن صدشتر (۰) معنی این سه بيت أول صنعت (تلميح) است که اشارت بحکایت میکند . و آن حکایت چنین است که جناب عبدالمطلب که جد حضرت نبوی صل الله عليه وسلم بود چاه زمزم را که از بسیار وقتها غایب شده بود بنا بريك خوابی که دیدند جای آرا پیدا کرده کار بیرون بر آوردن آرا خودش مستقل در عهده نمود باقی دارد علم ثروت ملل ( ما بعد از شماره (۹) سال دوم ) تقویت یافت . علی الخصوص تنظیماتی که بنام ( زوراند و متریز ) در فرانس برای اصناف صنعتکاران تشکیل یافته بود تا به سنه ۱۷۷۶ میلادی دوام ورزیده تا آنکه ( تورگو ) نام وزیر فرانس که از ارباب علم ثروت بود با امر نامه مشهوریکه در تاریخ مذکور اصدار نمود آن تنظيمات الحصارا نه فسخ و باطل گردید . قبل از فسخ شدن آن تنظیمات که آن هم از اثر ( قولبر ) نام وزیر بسیار بزرگ فرانس بود که به نیت خالصانه اصلاح و احیای صنایع ساخته بود صنایع خیلی محصور مانده بود . ( قولبر ) چنان گمان کرده بود که اصلاحات و ترقیات مطلوبه صنایع به اصول و قواعد یکه از طرف حکومت تعين و مقرر شود حاصل میگردد . حالا نکه این چنین یک فکر سراسر خطا و غلط بود . و از نتیجه طبیعیه این خطا بود که بنی نظامات دقیقه و شدیده درباره ارباب صنعت وضع شده بود . در همه شهرهای فرانس اجرا کردن صنعت بيك چند نفر استا کار منحصر مانده بود ، و بجز اولادهای که از خود استاکارها میبودند دیگری آن صنعت را اجرا کرده نمیتوانستند . صنایع در زیر انواع قیودها گرفته شده بود هیچکس صنعت خود را قرار دلخواه خود بکار برده نمیتوانست هر چیزیکه ساخته میشد . اصول ساختن ، و مواد کار آمد آنچیز ، حتی شکل و صورت آن نیز از طرف حکومت معین و مقرر میشد . خوبی کار و اصلاح و درستی آن را کسی نمیپرسد . بلکه اصل مطلوب این بود که بر احکام قانون کار کرده شود . حق و صلاحیت کار کردن صنعتکاران بسمت خود شان از طرف حکومت توجیه و مقرر میشد . معمولات صنایع برای طبایع و مزاج مستهلكهان فى ، بلکه بر موافق قانون حکومت تابع بود . بهزار ها مفتشها ، نگرانها به تنفيذ احكام قوانين صنایع مامور بودند . در کارخانه های که به نظام و قانون حکومتی باقی دارد اعلان سياحت بر دورا دور كرۂ زمين چقدر فایده ها و شیرینیها دارد ! على الخصوص که آن سیاحت با آن بزرگی و وسعت X-- بهشتاد روز --X اجرا شود ! آرزو کننده گان این سیاحت خارق العاده هرگاه برای خریداری کتاب ( سیاحت پر دورا دور کره زمین ) بهشتاد روز بقدر دوریه کابلی يك مباغ کمکی را صرف نمایند این سیاحت را گویا با ( فلياس فوق ) سیاح و رفقایش یکجا اجرا کرده خواهند بود محل خریداری این کتاب دکان ( ملا غلام محمد ) تاجر کتب متصل مدرسه شاهی میباشد . مؤلف این کتاب ( ژول ورن ) فرانسوی است که در نوشتن ناولهای فنی مشهور آفاقی از فرانسوی به ترکی و از ترکی بفارسی ترجمه شده است . کتاب مذکور تنها ناول نی بلکه در ناول فن جغرافیا و جغرافیای ریاضی را نیز بطرز افسانه نشان میدهد . در مطبعه عنایت ) که از مؤسسات شهزاده جوابخت معظم دولت علیه افغانستان جناب عالی (معین السلطنه سردار عنایت الله خان) است زیور طبع آراسته شده است . این کتاب نایاب را زود بدست آرید و فرصت را فوت مکنید که نسخهای آن زود تمام خواهد شد و افسوس فایده نخواهد بخشید . همه مقاله ها ئیکه دستخط ندارد از طرف مدیر و سر محرر تحریر یافته محمود طرزی در چهاپ خانه حروفی دار السلطنه کابل طبع گردید