Page 388

شماره ۲ صحيفه ۳ مطبعة ليتوگرافی یعنی چاپ سنگی وضع کرديد . ولى مطبوعات آن مطبعه منحصر بر طبع کردن صکوکات دولتی و بعضى اشتهارات و تکت و غیره مانده بود . عصر فرخنده کی اعلیحضرت ( سراج الملت والدین) بادشاه خردمند با دانش عدالت آئین بزرگ مقدس ما هزاران أبواب فيض ورحمت ، وأنواع آثار ترقى ومدنيت را در ملک افغان و بررخ ملت افغان باز و بنیاد فرموده که از انجمله یکی مسئله مهمه مطبعه و مطبوعات است. چنانچه مطبعه لیتوگرافی خواه از جهت افزونی ماشینها، و خواه تحريك آن بقوه بخار خیلی از خیلی ترقی و وسعت پیدا کرده همچنان يك مطبعه بزرگ تایپوگرافی یعنی چاپ حروفات که ماشین آن نیز بقوت بخار حرکت میکند سر از نو تأسیس و بنیاد یافته است . حروفات و افزار نیز خواسته شده برای ترقی و توسیع علم و معرفت يك شهراه بزرگ خیر و سعادت باز شده است. ذات اعلیحضرت بادشاه محبوب القلوب معظم ممالك بادشاه جامع الکمالات بافضل و عرفان است که از هر علم وفن و همه مزایای هنر و سخن واقف و دانا میباشند. چنانچه برای رفع هر گونه احتیاجات مملکت شاهانه شان ماشینهای گوناگون أسلحه و بافنده گی والكتريك وغيره را مهیا فرموده اند این است که برای استحصال محصولات علمیه و فنیه که اهمترین اشیای محتاج اليه مملکت شمرده میشود این ماشین مطبعه تیپوگرافی را تأسیس و بنیاد فرمودند. حقيقتاً که این مؤسسه یکی از آثار بسیار مهمه این زمان سعد اقتران سلطنت سنیه سراجیه شمرده میشود . مطبعه سر چشمه معرفت است. مطبوعات آب سلسبیل آسا است که از ان سرچشمه معرفت در جریان است و اذهان أهالي مزرعه ها نیز هست که از آن آب ابیاری میشوند : مطبوعات چیزهای چاپ شده ایست که عبارت از کتابها ، ورساله ها و مجموعه ها و اخبارهای دینی فنی علمی أدبي أخلاق سیاسی و اجتماعی و غیره میباشد. اهمترین ۲ عالم مطبوعات (أخبار) ها است در وقت حاضر در هر طرف عالم مدنيت زبان اخبار ها آنقدر عام شده است که یا بالذات و یا بالواسطه هیچ گوشی نخواهد بود که صدای آنرا نشنیده باشد و هیچ شکلی نخواهد بود که زبان آنرا نفهمیده باشد ! از قرار يك استانستيك يعنی جدول های حسابی که در یکی از الماناقهای پارساله دیده شده در تمام دنیا ( ۱۰۰۰۰ ) نوع اخبار یومی و هفته یی ، و دو هفته یی در معرض انتشار می درآید پس يك چيزی که به ایندرجه تعمم کرده باشد آیا فائده و منفعت آن تنها عبارت از يك وقت گذرانی و ساعت تیری خالی شمرده خواهد شد . حاشا : اگر اینچنین میبود اخبارها بایندرجه مقبول خاص و عام نمیشد. وظيفة يگانه اخبارها این است که مسائل سیاسیه أدبيه ، فنيه ، تجاریه ، صناعیه ، و خبرهای مختلفه عالم را در پیشگاه نظر عمومی عرض و بیان نماید . اما اگر گفته شود که این وظیفه ها را کتابهای مخصوصه آن ها نیز بجا آورده میتواند حاجت به اخبار چیست ؟ گفته میشود که بلی کتابها نیز این وظیفه را ایفا کرده میتوانند ولی بصورت بسیار ناقص و محدود . زیرا اگر این مسایل در کتب مخصوصه آن درج گردد البته که آن کتابها را همان کسانی میخوانند و میخرند که از ارباب همان علم و فن باشند بلکه همان ارباب آن نیز ممکن است که بسبب گران قیمتی کتاب و مفلسی خود از بدست آوردن آن محروم بمانند . اما چون اخبار نسبت به قیمت کتاب ارزان بلكه رایگان است هر کس از ان استفاده کرده میتوانند . و اگر آرزوی خریداری آنرا هم نداشته باشند باز هم چون در يك قهوه خانه ، و يا يك كافی بروند البته بر سر میزی که پیش آن بنشینند یک اخباری می یابند که بمقابل يك پياله قهوه که بنوشند برایگان آنرا بخوانند. حتی اگر خواننده نباشند هم بشنیدن آن فایده میبردارند . و اگر گفته شود که کتبخانه های عمومی که از هر رقم کتابها دارند بجای اخبار ها قایم شده میتواند . اینهم