{"book":"adl0616","page":388,"text":"شماره ۲\n\nصحيفه ۳\nمطبعة ليتوگرافی یعنی چاپ سنگی وضع کرديد . ولى مطبوعات آن مطبعه منحصر بر طبع کردن صکوکات دولتی و بعضى اشتهارات و تکت و غیره مانده بود . عصر فرخنده کی اعلیحضرت ( سراج الملت والدین) بادشاه خردمند با دانش عدالت آئین بزرگ مقدس ما هزاران أبواب فيض ورحمت ، وأنواع آثار ترقى ومدنيت را در ملک افغان و بررخ ملت افغان باز و بنیاد فرموده که از انجمله یکی مسئله مهمه مطبعه و مطبوعات است. چنانچه مطبعه لیتوگرافی خواه از جهت افزونی ماشینها، و خواه تحريك آن بقوه بخار خیلی از خیلی ترقی و وسعت پیدا کرده همچنان يك مطبعه بزرگ تایپوگرافی یعنی چاپ حروفات که ماشین آن نیز بقوت بخار حرکت میکند سر از نو تأسیس و بنیاد یافته است . حروفات و افزار نیز خواسته شده برای ترقی و توسیع علم و معرفت يك شهراه بزرگ خیر و سعادت باز شده است.\n\nذات اعلیحضرت بادشاه محبوب القلوب معظم ممالك بادشاه جامع الکمالات بافضل و عرفان است که از هر علم وفن و همه مزایای هنر و سخن واقف و دانا میباشند. چنانچه برای رفع هر گونه احتیاجات مملکت شاهانه شان ماشینهای گوناگون أسلحه و بافنده گی والكتريك وغيره را مهیا فرموده اند این است که برای استحصال محصولات علمیه و فنیه که اهمترین اشیای محتاج اليه مملکت شمرده میشود این ماشین مطبعه تیپوگرافی را تأسیس و بنیاد فرمودند. حقيقتاً که این مؤسسه یکی از آثار بسیار مهمه این زمان سعد اقتران سلطنت سنیه سراجیه شمرده میشود .\n\nمطبعه سر چشمه معرفت است. مطبوعات آب سلسبیل آسا است که از ان سرچشمه معرفت در جریان است و اذهان أهالي مزرعه ها نیز هست که از آن آب ابیاری میشوند :\n\nمطبوعات چیزهای چاپ شده ایست که عبارت از کتابها ، ورساله ها و مجموعه ها و اخبارهای دینی فنی علمی أدبي أخلاق سیاسی و اجتماعی و غیره میباشد. اهمترین\n\n۲\nعالم مطبوعات (أخبار) ها است در وقت حاضر در هر طرف عالم مدنيت زبان اخبار ها آنقدر عام شده است که یا بالذات و یا بالواسطه هیچ گوشی نخواهد بود که صدای آنرا نشنیده باشد و هیچ شکلی نخواهد بود که زبان آنرا نفهمیده باشد !\n\nاز قرار يك استانستيك يعنی جدول های حسابی که در یکی از الماناقهای پارساله دیده شده در تمام دنیا ( ۱۰۰۰۰ ) نوع اخبار یومی و هفته یی ، و دو هفته یی در معرض انتشار می درآید پس يك چيزی که به ایندرجه تعمم کرده باشد آیا فائده و منفعت آن تنها عبارت از يك وقت گذرانی و ساعت تیری خالی شمرده خواهد شد .\n\nحاشا : اگر اینچنین میبود اخبارها بایندرجه مقبول خاص و عام نمیشد. وظيفة يگانه اخبارها این است که مسائل سیاسیه أدبيه ، فنيه ، تجاریه ، صناعیه ، و خبرهای مختلفه عالم را در پیشگاه نظر عمومی عرض و بیان نماید . اما اگر گفته شود که این وظیفه ها را کتابهای مخصوصه آن ها نیز بجا آورده میتواند حاجت به اخبار چیست ؟ گفته میشود که بلی کتابها نیز این وظیفه را ایفا کرده میتوانند ولی بصورت بسیار ناقص و محدود . زیرا اگر این مسایل در کتب مخصوصه آن درج گردد البته که آن کتابها را همان کسانی میخوانند و میخرند که از ارباب همان علم و فن باشند بلکه همان ارباب آن نیز ممکن است که بسبب گران قیمتی کتاب و مفلسی خود از بدست آوردن آن محروم بمانند . اما چون اخبار نسبت به قیمت کتاب ارزان بلكه رایگان است هر کس از ان استفاده کرده میتوانند . و اگر آرزوی خریداری آنرا هم نداشته باشند باز هم چون در يك قهوه خانه ، و يا يك كافی بروند البته بر سر میزی که پیش آن بنشینند یک اخباری می یابند که بمقابل يك پياله قهوه که بنوشند برایگان آنرا بخوانند. حتی اگر خواننده نباشند هم بشنیدن آن فایده میبردارند .\n\nو اگر گفته شود که کتبخانه های عمومی که از هر رقم کتابها دارند بجای اخبار ها قایم شده میتواند . اینهم","chars":3100,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00388.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/388","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/388","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}