Page 1770

صحيفة ١٣ سال النجم شهارة ٢٣ - ٤٢ بد عوام الناس شورش پیدا شده است و بیشتر قید رواج را بر خود ملحوظ میدارند و هم برین نمط علمای وهابیه میگویند که اذان ثانیه جمعه قریب امام باید شد چرا که از سنت در جمیع امصارا اسلام همچنین جاریست روبروی حضور کاهی اذان بیرون مسجد نشده و نه در عهد خلفاء و این حدیث را ضعیف میگویند و استادش را باور نمیکنند. ناسپ دانسته پاکن استفتا در قسطنطنیه بخدمت جناب شیخ الاسلام صاحب از سال کرده شده بود و الا بسبب آغاز جنك و بند شدن جواب نیامد اکنون دوباره از حضور رجوع کرده شده است که حضور ضرور بالضرور خود در دار الافتاء اعليحضرت امير صاحب داخل فرموده ومواهير جميع علما و مفتیان کابل بر استفتنا ثابت کنانیده بسبیل دان بسیار جلد تر هر قدر که عجلت دارد ممکن باشد و میتواند بنام را هم حسب نشان و سراغ مندرجه ذیل ارسال فرمایند که او را در مطبع طبع نموده شایع کشانیده شود و باعث رفع زاع و اختلاف المي باشد استفتا ملفوف عريضه هذا است والسلام علاوه ازین هم لك نقل استفنا معه جواب در بر چه سراج الاخبار شایع فرموده يك رچه سبیل دالا مرا ارسال فرمائید قیمت اور احسب تحریر جناب ارسال خواهم کرد - بنده ( هیچمدان سید محمد عنایت رسول ناصری از بلده انس بریلی محله كبير سوجی خان نزد جامع مسجد ملك هندوستان ) المعروضه روز سه شنبه ٢٤ ربیع الثانی سنه ١٣٣٤ ) نقل فقرات استفتای او ) چه میفرمایند علمای دین متین و مفتیان شرع مبین درین مسئله (۱) اذان ثانیه جمعه که رو روی منیر میشود در وقت رسول الله صلى الله عليه وسلم اندرون مسجد میشد با بیرون مسجد - (۲) در زمانه خلفای راشدین کجا میشد (۳) در کتب معتمد فقه حنفیه اذان گفتن اندرون مسجد منع گفته ومكروه فرموده بأنى (٤) اگر در زمان رسول الله صلى الله عليه و آله واصحابه و سلم و خلفای راشدین رضی الله عنهم اذان یرون مسجد میشد و ائمه ما نيز اذان الدرون مسجد را مکرو فرمود. در حالت ما امتیان محمد برا برین عامل باید بود یا وابند رواج و رسم باید کرد و رسم ورواجی که مخالف حدیث و فقه افتد در آنحالت مسلمانان را پیروی فقه و حدیث لازم است یا پابندی رسم و رواج ( ٥ ) بدعت با امر جدید آن است که مطابق حکم رسول خدا صلى الله عليه وسلم و خلفای راشدین و احکام انه باشد با آنکه خلاف آن همه کان در مخلوق مروج شده باشد (۹) در مکه معظمه و مدینه منوره این اذان مطابق حدیث وفقه میشود و با خلافت اگر خلاف میشود ارشاد علمای گرام آنجا در باره عقاید حجت اند خصوصيتها با فعال مؤذنان خواه داران آنجا هیت باشند. اگرچه خلاف شريعت ره وحدیث وفقه باشند (۷) در احادیث تذکره زنده کردن سنت هست ان بالدوير ان اجر يکصد شهید و عده فرموده است یانه و اگر هست سنت زنده را از نده کردن مراد باش دیانت مرده و اسنت مرده آنوقت گفته خواهد شد که خلاف او در خلق رواج افتد یا آن که خودر ان باشد سنت مرده قرار خواهد الله یافت (۸) بر علما لازمیست یا که نه که سات مرده را زنده کنند و بر باله آنان این اعتراض جائز میتواند شد که پیش از شما علمای دین نبودندا کرابن ود اعتراض باشد صورت زنده کردن چه باشد (۹) در وسط مسجدی که حوض واقع یب باشد بر فصل او ایستاده مجازی منبر اذان داده شود در منصورت اذان بیرون مسجد ادا خواهد شد بانه (۱۰) در مساجد یکه روبروی منبر دیوار واقع باشد. اگر مؤذن بیرون مسجد اذان گوید روبروی خطیب نباشد در الصورت چه باید کرد بینوا توجروا افتا بر مستفتیان این واقعه مخفی و پوشیده میاد - که انان در داخل مسجد برواني مكروه است ( كما في كتاب النظم ) و برواتي مكروه نیست ( كافي الجلالي ) هكذا في جامع الرموز في باب الاذان - توفیق در میان روایتین اینکه روایت گراهیت در حالیست که اذان خانه بیرون مسجد باشد - و روایت عدم گرامیت در حالیست که اذان خانه داخل مسجد باشد . و این اختلاف در اذانیست که برای اعلام غائبین باشد. بدخونه وقت ( چون اذان نجکانه و اذان اول جمعه در زورآه ) و ازانی که برای اعلام نائین نباشد به اتفاق در داخل مسجد نیست پس گروه نیست اذان دوم جمعه نزد منیر زیرا که آن برای اعلام نائین به حول وقت است - چنانچه صاحب در مختار در باب اذان تصريح برین نموده و نیز در فتح الباری شرح صحیح بخاری از مهلب نقل کرده که حکمت در مقرر کردن اذان روز جمعه در پیش منبر برای اعلام مردم است به نشستن امام بر منبر برای خطبه نا مردم سکوت ورزند از سخن - پس ازین تصریح نیز ثابت است که وضع آن برای اعلام ماشین نیست - قائده این اذان اعلام حاضرین است. برای استماع خطبه و اقامت اعلام حاضرین است برای شروع نماز - اگر اعتراض شود که وضع اذان برای اعلام غاشین است پس چگونه اذان جمعه برای اعلام حاضرین باشد جواب آنکه این تخصیص برای از ان بچگانه است نه اذان جهاز برا که ابتکار در جمع سنت است و همه انتخاب گرام برای اقامت این سنت در روز جمعه مبکر میبودند و اگر احیاناً اشکار از یکی در انوقت فوت می شد. علوم میکردید. پس به اعلام غاشین در حالت در انوقت حاجت نبود - ومؤيد احمد قول صاحب مرفان است که چون اهل مدینه بسیار شدند و بدعت ترك استکار در آن ظاهر کردید ادا اینکه در عهد حضرت رسول الله صلى الله عليه وسلم تزد منبر میشد کافی برای اعلام همه اهل مدینه نبود لهذا جناب عثمان على رضى الله عنه اذان ديگر بيرون مسجد برزور، اجتهاداً مقرر نمود تا که همه اهل مدینه بشنوند -- عنه وايضا ذكر فى فتح الباري شرح صحيح البخاري وتين تما مضى ان عثمان احدثه الاعلام الناس بدخول وقت الصلوة قياساً على علية الصلوة وابقى خصوصيتها بالاذان بين يدى الخطيب الربى وقال محمود ابن احمد العيني في شرحه على الصحيح البخاري فلما كانت خلافة عمر رضي الله عنه وكثر المسلمون امر مؤذنين ان بودن الناس بالجمعة ما، جأمن المسجد حتى يسمع الامن الادان و امران يؤذن بين يد به كما كان يفعل التوتر بين بارى في صلى الله عليه و سلم وبين يدى ان بكر رضي الله عنه في قال عمر رضي الله عنه اما الاذان الأول انحن ابتدعناء لكثرة المسلمين التي قلبت مما ذكر ان الاذان قبل زمان عمر رضى الله كان بن بدى الحبيب كما هو كذلك في زمنه لكن لا الاعلام الغائين بل لا علام الحاضر بن مجلوس الإمام على المنبر ليسكتوا - و آنچه امام سیوطی رحمه الله در توشیح در اب تازین عند الخطبه فرموده موید است که حکمت در اذان بین یدی الخطيب این است که خاموش