{"book":"adl0616","page":1770,"text":"صحيفة ١٣\nسال النجم\nشهارة ٢٣ - ٤٢\nبد عوام الناس شورش پیدا شده است و بیشتر قید رواج را بر خود ملحوظ\nمیدارند و هم برین نمط علمای وهابیه میگویند که اذان ثانیه جمعه قریب\nامام باید شد چرا که از سنت در جمیع امصارا اسلام\nهمچنین جاریست روبروی حضور کاهی اذان بیرون مسجد نشده و نه در عهد\nخلفاء و این حدیث را ضعیف میگویند و استادش را باور نمیکنند.\nناسپ دانسته پاکن استفتا در قسطنطنیه بخدمت جناب شیخ الاسلام\nصاحب از سال کرده شده بود و الا بسبب آغاز جنك و بند شدن\nجواب نیامد اکنون دوباره از حضور رجوع کرده شده است\nکه حضور ضرور بالضرور خود در دار الافتاء اعليحضرت امير\nصاحب داخل فرموده ومواهير جميع علما و مفتیان کابل بر استفتنا ثابت\nکنانیده بسبیل دان بسیار جلد تر هر قدر که عجلت دارد ممکن باشد\nو میتواند بنام را هم حسب نشان و سراغ مندرجه ذیل ارسال فرمایند\nکه او را در مطبع طبع نموده شایع کشانیده شود و باعث رفع زاع و اختلاف\nالمي باشد استفتا ملفوف عريضه هذا است والسلام علاوه ازین هم\nلك نقل استفنا معه جواب در بر چه سراج الاخبار شایع فرموده يك\nرچه سبیل دالا مرا ارسال فرمائید قیمت اور احسب تحریر جناب ارسال\nخواهم کرد - بنده ( هیچمدان سید محمد عنایت رسول ناصری از بلده\nانس بریلی محله كبير سوجی خان نزد جامع مسجد ملك هندوستان )\nالمعروضه روز سه شنبه ٢٤ ربیع الثانی سنه ١٣٣٤ ) نقل فقرات استفتای او )\nچه میفرمایند علمای دین متین و مفتیان شرع مبین درین مسئله (۱)\nاذان ثانیه جمعه که رو روی منیر میشود در وقت رسول الله صلى الله عليه\nوسلم اندرون مسجد میشد با بیرون مسجد - (۲) در زمانه خلفای\nراشدین کجا میشد (۳) در کتب معتمد فقه حنفیه اذان گفتن اندرون\nمسجد منع گفته ومكروه فرموده بأنى (٤) اگر در زمان رسول الله\nصلى الله عليه و آله واصحابه و سلم و خلفای راشدین رضی الله عنهم اذان\nیرون مسجد میشد و ائمه ما نيز اذان الدرون مسجد را مکرو فرمود. در حالت\nما امتیان محمد برا برین عامل باید بود یا وابند رواج و رسم باید کرد و رسم\nورواجی که مخالف حدیث و فقه افتد در آنحالت مسلمانان را پیروی فقه\nو حدیث لازم است یا پابندی رسم و رواج ( ٥ ) بدعت با امر جدید آن است\nکه مطابق حکم رسول خدا صلى الله عليه وسلم و خلفای راشدین و احکام\nانه باشد با آنکه خلاف آن همه کان در مخلوق مروج شده باشد (۹) در\nمکه معظمه و مدینه منوره این اذان مطابق حدیث وفقه میشود و با خلافت\nاگر خلاف میشود ارشاد علمای گرام آنجا در باره عقاید حجت اند خصوصيتها\nبا فعال مؤذنان خواه داران آنجا هیت باشند. اگرچه خلاف شريعت\nره وحدیث وفقه باشند (۷) در احادیث تذکره زنده کردن سنت هست\nان بالدوير ان اجر يکصد شهید و عده فرموده است یانه و اگر هست سنت\nزنده را از نده کردن مراد باش دیانت مرده و اسنت مرده آنوقت گفته خواهد\nشد که خلاف او در خلق رواج افتد یا آن که خودر ان باشد سنت مرده قرار خواهد\nالله یافت (۸) بر علما لازمیست یا که نه که سات مرده را زنده کنند و بر\nباله آنان این اعتراض جائز میتواند شد که پیش از شما علمای دین نبودندا کرابن\nود اعتراض باشد صورت زنده کردن چه باشد (۹) در وسط مسجدی که حوض واقع\nیب باشد بر فصل او ایستاده مجازی منبر اذان داده شود در منصورت اذان بیرون\n\nمسجد ادا خواهد شد بانه (۱۰) در مساجد یکه روبروی منبر دیوار واقع باشد.\nاگر مؤذن بیرون مسجد اذان گوید روبروی خطیب نباشد در الصورت\nچه باید کرد بینوا توجروا\n\nافتا\n\nبر مستفتیان این واقعه مخفی و پوشیده میاد - که انان در داخل مسجد\nبرواني مكروه است ( كما في كتاب النظم ) و برواتي مكروه نیست\n( كافي الجلالي ) هكذا في جامع الرموز في باب الاذان - توفیق در میان\nروایتین اینکه روایت گراهیت در حالیست که اذان خانه بیرون مسجد\nباشد - و روایت عدم گرامیت در حالیست که اذان خانه داخل مسجد\nباشد . و این اختلاف در اذانیست که برای اعلام غائبین باشد. بدخونه\nوقت ( چون اذان نجکانه و اذان اول جمعه در زورآه ) و ازانی که برای\nاعلام نائین نباشد به اتفاق در داخل مسجد نیست پس گروه نیست اذان دوم\nجمعه نزد منیر زیرا که آن برای اعلام نائین به حول وقت است - چنانچه صاحب\nدر مختار در باب اذان تصريح برین نموده و نیز در فتح الباری شرح\nصحیح بخاری از مهلب نقل کرده که حکمت در مقرر کردن اذان روز جمعه\nدر پیش منبر برای اعلام مردم است به نشستن امام بر منبر برای خطبه نا مردم\nسکوت ورزند از سخن - پس ازین تصریح نیز ثابت است که\nوضع آن برای اعلام ماشین نیست - قائده این اذان اعلام حاضرین است.\nبرای استماع خطبه و اقامت اعلام حاضرین است برای شروع نماز -\nاگر اعتراض شود که وضع اذان برای اعلام غاشین است پس\nچگونه اذان جمعه برای اعلام حاضرین باشد جواب آنکه این تخصیص برای\nاز ان بچگانه است نه اذان جهاز برا که ابتکار در جمع سنت است و همه انتخاب\nگرام برای اقامت این سنت در روز جمعه مبکر میبودند و اگر احیاناً\nاشکار از یکی در انوقت فوت می شد. علوم میکردید. پس به اعلام غاشین\nدر حالت در انوقت حاجت نبود - ومؤيد احمد قول صاحب مرفان است که چون\nاهل مدینه بسیار شدند و بدعت ترك استکار در آن ظاهر کردید ادا اینکه در عهد\nحضرت رسول الله صلى الله عليه وسلم تزد منبر میشد کافی برای اعلام همه\nاهل مدینه نبود لهذا جناب عثمان على رضى الله عنه اذان ديگر بيرون\nمسجد برزور، اجتهاداً مقرر نمود تا که همه اهل مدینه بشنوند --\nعنه\nوايضا ذكر فى فتح الباري شرح صحيح البخاري وتين تما مضى ان عثمان\nاحدثه الاعلام الناس بدخول وقت الصلوة قياساً على علية الصلوة وابقى\nخصوصيتها بالاذان بين يدى الخطيب الربى وقال محمود ابن احمد العيني\nفي شرحه على الصحيح البخاري فلما كانت خلافة عمر رضي الله عنه وكثر\nالمسلمون امر مؤذنين ان بودن الناس بالجمعة ما، جأمن المسجد حتى يسمع الامن\nالادان و امران يؤذن بين يد به كما كان يفعل التوتر بين بارى في صلى الله عليه\nو سلم وبين يدى ان بكر رضي الله عنه في قال عمر رضي الله عنه اما الاذان\nالأول انحن ابتدعناء لكثرة المسلمين التي قلبت مما ذكر ان الاذان قبل\nزمان عمر رضى الله كان بن بدى الحبيب كما هو كذلك في زمنه لكن لا\nالاعلام الغائين بل لا علام الحاضر بن مجلوس الإمام على المنبر ليسكتوا -\nو آنچه امام سیوطی رحمه الله در توشیح در اب تازین عند الخطبه فرموده\nموید است که حکمت در اذان بین یدی الخطيب این است که خاموش","chars":5256,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01770.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1770","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1770","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}