Page image — the source of record
Machine transcription
۹ سال پنجم شماره ۱۷
ای برادران - هند پا را ببینید هر چند که محکوم اغیارند مگر با وجود آن چگونه مجالس و محافل را برای مبادلهٔ افکار و اندیشیدن چارهٔ کار خودشان منعقد میسازند و حتی المقدور به اثبات میرسانند که آنانکه بعزت و آبرو زیستن میخواهند می باید که بزرگان و گزیدگان ایشان بريك نظام کرد آمده برای رهایی و رستگاری ملت خویش هر يك اظهار خیالات خود را بنمایند و بهر تجویزی که اجماع و اتفاق نمودند بران عمل و اجرا گردیده ملت خود را از حضیض ذلت و پستی و پنجهٔ مرض جهل و نادانی نجات دهند !
پس ای گزیدگان و سر بر آوردگان ملت افغان ! خدا را تن آسانی و راحت گزینی را آرزو دارید ؟ اولا قوم خود را معزز آفاق سازید. اگر خود را مخدوم جهانیان گردیدن تمنا دارید ! از همه بیشتر بیاد که ملت خود را مخدوم ملل سايرة عالم بگردانید والا اگر خود بعیش و عشرت بوده پروای خواری و بیچارگی ملت را نکنید بی شبهه هیچ احدی از ملتهای اجنبی بشما هم پایهٔ قدر و اهمیتی نخواهد گذاشت هر چند که شما خودتانرا سزاوار هر گونه عزت و عظمت شخصی بدانید مگر چون ملت تانرا خوار و ذلیل و بی علم و هنر نگهداشته اید شما را هم بهمان افراد ملت تان یکسان نظر نفرت و حقارت می خواهند دید زیرا:
چو از قومی یکی بیدانشی کرد نه که را منزلت ماند نه مه را
لهذا اگر مقصودتان نگهداشت قدر و منزلت و حصول عزت و عظمت شخصی است پس ملت خود را از قید بی علمی و بیدانشی آزاد سازید و کم از کم سال يك مرتبه يك مجلس شاندار قومی را تشکیل بدهید که دران دانایان کار و سر آمدان قوم اشتراك ورزیده در باب ترقی علم تجاویز و تدابیر درستی بروی کار آورند، و بعد بر وفق هر آن تجویز و تدبیری که مقبول عام شود بران عمل پیرا گردید و بدینصورت ملت عزیز خود را از ظلمات جهالت به اوج ترقی و رفعت رسانید ! خیلی نا انصافی و انتهای بیرونی است که پارهٔ بار اخراجات جزئی و کلی فواید عامه را بردوش حکومت نهادن و از ان يك از شيوهٔ هوش و فرهنك بعيد است که کسی در خصوص هر عمل نيك و بدتان حکومت معظم را جوابده و ذمه دار آن قرار بدهد. چرا که حکومت تنها آیا بکدام کدام امور فلاح و اصلاح ما پردازد؟ آیا در فکر مهیا ساختن لباس و پوشاك ما شود؟ که همه عریان و برهنه ایم. آیا در صدد پیدا کردن ادویهٔ شفا بخش ما شود ؟ که فی مریضان بیچاره و خسته ایم. آیا تدایر استقلال و آزادی ما را مشغلهٔ خود گرداند ؟ که جهانی را مانند خار در دیده میغلیم و عالمی را سودای غارت و تاراج ما در سر جایگیر است. آیا تجاویز معزز و با وقار، و دولتمند گردانیدن شما را بیندیشد ؟ که خسته حال و فلاكت اشتمال و مبتذلید و از پا در آمده اید. و يك جهان بر شما ضحك و استهزا میکنند. آیا به تعلیم و تربیهٔ شما پردازد که بر صفحهٔ کرهٔ ارض تنها شما مانده اید که اسیر بند جهالت و بیدانشی هستید و تا حال در صورتیکه همه اقوام دنیا به سر منزل مقصود رسیده اند تنها قدمی هم نه برداشته اید. آیا بتعلیم و تربیهٔ خواهران و دختران تان متوجه شود که شما نرا از جنوب و مشرق را از مغرب فرقی و تمیز کرده نمیتوانند و بجز از چار دیواری خانهٔ خود از دیگر دنیای فلك السموات والارض چیزی نمیدانند.
آیا این که ذمه داری است که حکومت سنیه حفظ ناموس وطن و آزادی و خود مختاری و نگهداشت فرزندان و عیالداری تان را از شر دشمنان ناهنجار که همواره برای پامال نمودن همهٔ این چیزهای که شما آنها را دوست دارید در کمین اند بر عهدهٔ خود تضمین نموده، و آیا این لطف و مرحمت بی نهایت حکومت تانرا که در راه ترقی تجارت و صنعت و حرفت شما مصروف داشته است کما حقه تقدیر کرده میتوانید ؟
غرض حکومت متبوعهٔ مقدسهٔ ما جمیع فرایض خود را انجام داده است بلکه بسی کارها را اضافه بر وظیفهٔ خویش هم اجرا نموده مگر با آن هم تنها از تکمیل نمودن همهٔ احتیاج و لوازم و ضروریات تان بی آنکه شما هم با آن يك معاونت و امدادی نمائید عاجز است
صد دلبر کانند بهر بوم و بر و یارب چکند این دل من با همه دلبر
لهذا اگر ترقی خود ها را آرزو دارید بهمه حال حکومت محترم خود تان پسر و مال مدد نمودن شما را لازم و لابد است !
ای افغانان ! اگر لاف دستیاری و معاونت و حکومت میزنید و اگر بقدر جوی هم همدردی حقیقی به آن دارید، و اگر استقلال و آزادی خود را يك چیز محبوب و عزیز می پندارید اگر خدمت وطن و ملت را عزت حقیقی خود می انگارید، پس خدا را پیش آئید و بهر کاری که اول تر لازم است اقدام ورزید. در عقب ماندن و خود را بی حس و حرکت وانمودن هیچ حکمت، و فضیلت و مصلحتی ندارد، و اگر بیدار و هوشیار نمیشوید و بهمین زودیها از خواب غفلت بر نمیخیزید اينك برباد میروید، زاویهٔ غفلت و گوشهٔ عطلت را بگذارید و بمیدان عمل در آئید مجامع و محافل منعقد سازید، و با حکومت مشفق و محترم خود بدرهم و قدم و قلم معاونت ورزید. زیرا ترقی آن ملتی که افراد رعیتی آن خود در گوشهٔ جدا نشسته و جمیع امور را بعهدهٔ حکومت خود با کنند يك احتمال غیر ممکن و يك تصور موهومی است، و نیز هیچگاه آن مملکتی که اهالی آن ذمه دار هم نيك و بد و خیر و شر خود حکومت خود را قرار دهد و تاوان هر نقص و ضرر خود را باو منسوب نماید مهذب و دولتمند نخواهد شد !
حکومت بمعاونت رعیت کاری از پیش نتوان برد، و همچنان رعیت نیز بی سر پرستی حکومت در هر کار ناکام و بی نیل مرام خواهد ماند !
همان انگارهٔ کور و دم افسرده میگردد چو حس موجود میگردد جهانی را فرا گیرد تا یکی ؟ هنوز در غمکدهٔ غفلت و جهالت خواهید ماند ؟ از صوامع و شبستانها بدرائید و با همدیگر مبادلهٔ افکار نمائید و چارهٔ اندیشید تا ازین ذلت و مسکنت موجوده که دارید نجات یابید، غیرت کنید! همت ورزید !! که بی غیرت و همت هیچ کاری را سر انجام نتوان داد ! حیف است که بر ما اقوام دیگر خنده زنند و ما را وحشی و جاهل گویند، و عرق غیرت و حمیت ما هیچ شور نیاید. هر کاری که میکنید اولا با یکدیگر مشورت نمائید و باز هر انچه ارشاد غیرت و ناموسداری باشد آنرا در معرض عمل آورید، اقوام غیر برایان ما هم خنده می کنند چنانچه گاهی ما را به سکها نسبت داده زبان ما را دوغوه نام می نهند و گاهی ما را کاو و خر گفته زبان ما را يك چیزی مهمل و غیر مفهوم قرار میدهند !
پس ای برادران عزیز ! بعد اینقدر پرگوئیهای حالا معامله را بشما سپرده ام و مکرراً از شما رجا. و خدمت تان التجا میکنم که غیرت کنید
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.