Page 1644

شماره ۱۷ سال پنجم صفحه ۷۰ پس غیرت کنید ای برادران مکرم ! وای اخوان محترم ! ! اگر میخواهید که بانتك و ناموس زند گی بسر آرید ، و اگر ارزو دارید که آنه مضحكه اغیار نشوید و با عزت و آبرو قطع مسافة عمر طبیعی کنید . در میان زندگان بطور مردكان زيستن غير ممکن است پس با طر ز و روش زند کان را اختیار کنید، و با انکه ازین دنیای زندگان رخت اقامت بردارید و رهسپار عدم آباد کردید و بهم نفسان و هم قد سان خود یعنی مرد کان اختلاط و رزید فکر این وضع کاهی شایان و مناسب حال يك ملت غیوری نیست ! خدا را بیدار شوید !! تحصیل معارف کمر همت بسته سعی و کوشش ورزيد و خود را مالك حيات حقيقى وصاحب حرارت معنوی بسازید . وحی و افسردگی را ترک نمائید ! چنانچه حکومت معظمه افغانيه بشيوه خوب و اصول مرغوبي وظيفة نشر و اشاعه علم و عرفان را ایفا نموده است . امید است که بدین طریق حکومت علیه از جمیع فرایش دیگر خود هم اصلا پهلونهی نفرماید بلکه بهر گونه دلسوزی و همدردی بمعالجة ما بیماران از هر باب بپردازد و از محمدن و متفان کردانیدن مانعی جمیل خود را در حضور حضرت قادر على الاطلاق و پیشروی خلایق آفاق منظور و مشکور گرداند ! از اثر منفعت بخش فیض عام عل هیچکسی به حضورت انکار نمیتوان کرد . گوهر گرانمایه اگر بر خاک افتاده باشد باز هم گوهر است مگر چون بر رخ نابتك محبوبه برتجمهرة جلوه افروز باشد خیلی خوشنما و بی لطیف مینماید همچنان علم هم در هر زبانی که اموخته شود تافع و مفید است مکرچون بلسان عمومی خودملت اموخته شود بسیار سودمند و فواید رسان است زیرا در زبان غیر علاوه براموختن اصل علم يك تكليف دیگری هم موجود است که آن عبارت از یاد گرفتن خود همان زبان اجنبی است ، و برخلاف آن اگر علم در زبان مادری خود انسان باشد در ان صورت خیلی سیولنست چرا که در الوقت همه توجه انسان تنها نجانب نفس علم معطوف میگردد . غیرازان بر اصطلاحات زبان غير كما ينبني وقوف يافتن چنان يك تكليف و دشواری نیست که در یکسال و دو سالی سنهل و آسان کردد ولی بمقابل آن در زبان عمومی مات تصور چنین تکلیفی احتمال وجود هم ندارد و از همینجا است که خاقان مغفور جنت مكين اعليحضرت ضياء الملت والدين در سوانح خود ترقیم فرموده اند که بر زبان غير كما ينبغى وقوف یافتن خیلی دشوار است و چون آن باشد از نفس علم در ان زبان بهره گرفتن و تمتع كامل برداشتن تخص بك انديشه موهومی است ، علاوه برینها زبان عمومی ملت خود را می پرستی کردن و صفی از اوصاف اقوام زنده و ملل دیجیات است چه اگر زبان عمومی بك ملت معدوم کرده نام آن ملت نیز از فهرست اقوام زنده دنیا محو وسترده میشود و وای ، برحال چنان ملتی که هیچ از وی اثری در روز کار بسیار کار نماند بدیده تحقیق بنگرید هر چند که حالانه از حکومت هندوان هنداری و نه از سلطنت رومیان نشان ، و نه از مملکت قوی شوکت یونانیان نقشی باقیمانده مکریسی که السنه این اقوام تا امروز جاری و موجود است نام هریک از ایشان زنده است. اگر امروزه روز سانسگریت نمیبود کسی از حالات هندوان گذشته چیزی ندانستی واکر ، لینن ، و ، كريك ، يعنى لاطینی و یونانی نمی بود حالا کسی از جویس و سکندر اعظم تذکار و بیانی بمیان نیاوردی ! دوست انتکار د و از نام علی فرسنگها دور گریزد و خود را بلوازم امور تمدن و آداب معاشرت محتاج نداند و هر کدامشان از جهت خصومت يك ديگر خود را برا بر کینه دارد و همواره در پی تخریب و تضییع همدیگر خود باشند علاوه بران و سخنان هواخواهان و خیر اندیشان خود هم گوش نهند و نه خود نيك ويد و نفع و ضرر خودها را تمیز و هوش توانند . زود است که آن ملت در اندک فرصت و کمتر مهلت در تحت اسارت و عبودیت بیگانگان آمده از استقلال و آزادی خود محروم ، و به اوامر وقوانين ظالمانه و مکارانه اغیار محکوم شود . و آهسته آهسته بمرور ایام آداب دینی و عادات مذهبی آنرا هم به اندازه يك خس خشکی و فروا همیت و قدر و بهیبت نمانده لكن كوب و پامال دست ظلم و غدر اغیار کردد ! پس ای برادران با ایمان ! بترسید از ان هنگام ناخوش انجامی که چشمان حیات و آزادی نان و تشدگان خون وطن واولادتان ، ونهال کنندگان اعراض و نوا میس تان بر شما دست بیاید و از تن تان سلاح را بکند و شما هیچ کرده نتوانید و هر چند که ناله بر ناله وفغان برفغان بکیوان رسانید کسی بسوی گریه وزاری و آه و بکای شما ملتفت نشود، وحذر کنید اران وقتیکه شما را بدشمنی و بدخواهی مسلمان همدین و هم مذهب خود مجبور گردانند و تنها به انما المؤمنين اخوة اعتقاد داشتن و شما بلاها و مصایب و عذابهای گوناگون واردارند . و جبر أقرآن كريم سهل الفهم را متروك سازيد و نجز آه و ناله بر هيچ يك تدبیر دیگری تا در و موفق نباشید ! بترسید از آن ساعت پر عصیانی که حاکم غیردین بيك طرز بسیار مغرورانه و بشیوه بس متكبرانه بشما بگوید کها که بافلان مسلمان و یا فلان حکومت اسلامی اظهار محبت و همدردی نمودید بی شبهه دریای کنگ را از خون تان مرخرنك خواهم کرد ! پس ای برادران عزیز : تعصب را ترك دهيد و خدارا شکر کنید که تا بحال شمارا در حفظ و امان خود داشته و ضربه حکومت اغیار را بر شما مصاب نکردیده و شما را فرصت بیدار شدن و وقت حصول استقلال و آزادی نامه داده است ! کوفته شد گوش کن ، کوس رحیل کاروان حيف بر آنکس که اکنون هم بماند در قفا وا کر شکر این نعمت الهی را بجا نیاورید و بدینگونه غفلت و بی پروائی گرفتار و به این نوع بی حسی و بحر کنی مبتلا باشید و از تحصیل علم خاطر آسوده دارید دور نیست که خود تا را مانند مردمان قرون اولین خلقت فی بشر با اوراق اشجار ستر نمائید و هم خام و خوش و طیور را قوت خود باز پدودو باره به حالت وحشت عود کنید یک قدری سربکر بیان جامه نان فرو برده بیندیشید کما کر امروز همین الفته و اجناس ولایات دیگر از تها برداشته شود آنها کدا . چیز جسم تان را از آسیب گرما و سر ما حفظ خواهید نمود و همچنان اگر درام د میل کبریت فرنگی برای شما ممنوع قرار داده شود یا چسان آتش را برای پخت و پز رو زمره خودتان مهیا خواهید توانست : آیا هیچ محل غیرت و مقام حمیت نیست که برای ضروریات زندگانی خود دست نکردیگران و برای ستر خود و ستر زنان خود منت کش اغیار ، و برای افروختن آتش مرهون احسان بیگانگان و برای اکفان مرد کان خویش منت باد لطف و مرحمت به کانکانید ؟ کفن مرده خود را ز فرنگی خواهی همچنان کاغذ ساده که نویسی قرآن