{"book":"adl0616","page":1644,"text":"شماره ۱۷\nسال پنجم\nصفحه ۷۰\n\nپس غیرت کنید ای برادران مکرم ! وای اخوان محترم ! ! اگر میخواهید که بانتك و ناموس زند گی بسر آرید ، و اگر ارزو دارید که آنه مضحكه اغیار نشوید و با عزت و آبرو قطع مسافة عمر طبیعی کنید . در میان زندگان بطور مردكان زيستن غير ممکن است پس با طر ز و روش زند کان را اختیار کنید، و با انکه ازین دنیای زندگان رخت اقامت بردارید و رهسپار عدم آباد کردید و بهم نفسان و هم قد سان خود یعنی مرد کان اختلاط و رزید فکر این وضع کاهی شایان و مناسب حال يك ملت غیوری نیست ! خدا را بیدار شوید !! تحصیل معارف کمر همت بسته سعی و کوشش ورزيد و خود را مالك حيات حقيقى وصاحب حرارت معنوی بسازید . وحی و افسردگی را ترک نمائید ! چنانچه حکومت معظمه افغانيه بشيوه خوب و اصول مرغوبي وظيفة نشر و اشاعه علم و عرفان را ایفا نموده است . امید است که بدین طریق حکومت علیه از جمیع فرایش دیگر خود هم اصلا پهلونهی نفرماید بلکه بهر گونه دلسوزی و همدردی بمعالجة ما بیماران از هر باب بپردازد و از محمدن و متفان کردانیدن مانعی جمیل خود را در حضور حضرت قادر على الاطلاق و پیشروی خلایق آفاق منظور و مشکور گرداند ! از اثر منفعت بخش فیض عام عل هیچکسی به حضورت انکار نمیتوان کرد . گوهر گرانمایه اگر بر خاک افتاده باشد باز هم گوهر است مگر چون بر رخ نابتك محبوبه برتجمهرة جلوه افروز باشد خیلی خوشنما و بی لطیف مینماید همچنان علم هم در هر زبانی که اموخته شود تافع و مفید است مکرچون بلسان عمومی خودملت اموخته شود بسیار سودمند و فواید رسان است زیرا در زبان غیر علاوه براموختن اصل علم يك تكليف دیگری هم موجود است که آن عبارت از یاد گرفتن خود همان زبان اجنبی است ، و برخلاف آن اگر علم در زبان مادری خود انسان باشد در ان صورت خیلی سیولنست چرا که در الوقت همه توجه انسان تنها نجانب نفس علم معطوف میگردد . غیرازان بر اصطلاحات زبان غير كما ينبني وقوف يافتن چنان يك تكليف و دشواری نیست که در یکسال و دو سالی سنهل و آسان کردد ولی بمقابل آن در زبان عمومی مات تصور چنین تکلیفی احتمال وجود هم ندارد و از همینجا است که خاقان مغفور جنت مكين اعليحضرت ضياء الملت والدين در سوانح خود ترقیم فرموده اند که بر زبان غير كما ينبغى وقوف یافتن خیلی دشوار است و چون آن باشد از نفس علم در ان زبان بهره گرفتن و تمتع كامل برداشتن تخص بك انديشه موهومی است ، علاوه برینها زبان عمومی ملت خود را می پرستی کردن و صفی از اوصاف اقوام زنده و ملل دیجیات است چه اگر زبان عمومی بك ملت معدوم کرده نام آن ملت نیز از فهرست اقوام زنده دنیا محو وسترده میشود و وای ، برحال چنان ملتی که هیچ از وی اثری در روز کار بسیار کار نماند بدیده تحقیق بنگرید هر چند که حالانه از حکومت هندوان هنداری و نه از سلطنت رومیان نشان ، و نه از مملکت قوی شوکت یونانیان نقشی باقیمانده مکریسی که السنه این اقوام تا امروز جاری و موجود است نام هریک از ایشان زنده است. اگر امروزه روز سانسگریت نمیبود کسی از حالات هندوان گذشته چیزی ندانستی واکر ، لینن ، و ، كريك ، يعنى لاطینی و یونانی نمی بود حالا کسی از جویس و سکندر اعظم تذکار و بیانی بمیان نیاوردی !\n\nدوست انتکار د و از نام علی فرسنگها دور گریزد و خود را بلوازم امور تمدن و آداب معاشرت محتاج نداند و هر کدامشان از جهت خصومت يك ديگر خود را برا بر کینه دارد و همواره در پی تخریب و تضییع همدیگر خود باشند علاوه بران و سخنان هواخواهان و خیر اندیشان خود هم گوش نهند و نه خود نيك ويد و نفع و ضرر خودها را تمیز و هوش توانند . زود است که آن ملت در اندک فرصت و کمتر مهلت در تحت اسارت و عبودیت بیگانگان آمده از استقلال و آزادی خود محروم ، و به اوامر وقوانين ظالمانه و مکارانه اغیار محکوم شود . و آهسته آهسته بمرور ایام آداب دینی و عادات مذهبی آنرا هم به اندازه يك خس خشکی و فروا همیت و قدر و بهیبت نمانده لكن كوب و پامال دست ظلم و غدر اغیار کردد ! پس ای برادران با ایمان ! بترسید از ان هنگام ناخوش انجامی که چشمان حیات و آزادی نان و تشدگان خون وطن واولادتان ، ونهال کنندگان اعراض و نوا میس تان بر شما دست بیاید و از تن تان سلاح را بکند و شما هیچ کرده نتوانید و هر چند که ناله بر ناله وفغان برفغان بکیوان رسانید کسی بسوی گریه وزاری و آه و بکای شما ملتفت نشود، وحذر کنید اران وقتیکه شما را بدشمنی و بدخواهی مسلمان همدین و هم مذهب خود مجبور گردانند و تنها به انما المؤمنين اخوة اعتقاد داشتن و شما بلاها و مصایب و عذابهای گوناگون واردارند . و جبر أقرآن كريم سهل الفهم را متروك سازيد و نجز آه و ناله بر هيچ يك تدبیر دیگری تا در و موفق نباشید ! بترسید از آن ساعت پر عصیانی که حاکم غیردین بيك طرز بسیار مغرورانه و بشیوه بس متكبرانه بشما بگوید کها که بافلان مسلمان و یا فلان حکومت اسلامی اظهار محبت و همدردی نمودید بی شبهه دریای کنگ را از خون تان مرخرنك خواهم کرد ! پس ای برادران عزیز : تعصب را ترك دهيد و خدارا شکر کنید که تا بحال شمارا در حفظ و امان خود داشته و ضربه حکومت اغیار را بر شما مصاب نکردیده و شما را فرصت بیدار شدن و وقت حصول استقلال و آزادی نامه داده است !\n\nکوفته شد گوش کن ، کوس رحیل کاروان\nحيف بر آنکس که اکنون هم بماند در قفا\n\nوا کر شکر این نعمت الهی را بجا نیاورید و بدینگونه غفلت و بی پروائی گرفتار و به این نوع بی حسی و بحر کنی مبتلا باشید و از تحصیل علم خاطر آسوده دارید دور نیست که خود تا را مانند مردمان قرون اولین خلقت فی بشر با اوراق اشجار ستر نمائید و هم خام و خوش و طیور را قوت خود باز پدودو باره به حالت وحشت عود کنید یک قدری سربکر بیان جامه نان فرو برده بیندیشید کما کر امروز همین الفته و اجناس ولایات دیگر از تها برداشته شود آنها کدا . چیز جسم تان را از آسیب گرما و سر ما حفظ خواهید نمود و همچنان اگر درام د میل کبریت فرنگی برای شما ممنوع قرار داده شود یا چسان آتش را برای پخت و پز رو زمره خودتان مهیا خواهید توانست : آیا هیچ محل غیرت و مقام حمیت نیست که برای ضروریات زندگانی خود دست نکردیگران و برای ستر خود و ستر زنان خود منت کش اغیار ، و برای افروختن آتش مرهون احسان بیگانگان و برای اکفان مرد کان خویش منت باد لطف و مرحمت به کانکانید ؟\n\nکفن مرده خود را ز فرنگی خواهی\nهمچنان کاغذ ساده که نویسی قرآن","chars":5262,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01644.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1644","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1644","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}