Page 1485

شماره ۹ سال پنجم صحیفه ۸ و فرمان فرما وعين الدوله را که دوستدار انگلیس و روس هستند داخل وزارت ایران نمودند. ازین خبر مذکور بالا بعض حقائق مهمه زیر پرده خفا میماند و عالم اسلامی در ورطه پریشانی می افتد. چون کاتب این سطور از ایران تازه وارد شده است و از خیالات و حسیات مردم ایران — از وضع و شریف جوان و پیر — عالم و عامی — اطلاع دارد — جرأت کرده در صفحات جریده برای آن عالیجناب شاهد حقیقت را پرده از رخ کشیدن میخواهد. شک نیست که ملت ایران در شصت سال — یعنی پنجاه سال عمر ناصر الدین شاه و ده سال عهد مظفر الدین شاه -- از برکات تمدن عبارت است از ضبط مالیات حسب اصول اقتصاديه جديده — و نه عسكر موافق قواعد نو ایجاد — و تعلیم همه افراد ملت محروم ماند. و در همین شصت سال اقوام عرب در علوم وفنون وكشف اسرار فطر و ایجاد اسباب تسهيل نقل و سياحت وغيرها چنان ترقی و تقدم کرد که در قرون قدیمه انسانیت در هزار سال هم نکرده بود — ولی از مساعدت تخت مظفر الدین شاه مرحوم در ابتدای سنه ۱۹۰۷ بر بستر مرگ خویش حکومت دستوری قرار داد، و مجلس ملی نومی آورد — ملت ایرانی بدون اضاعت وقت در پی اصلاح ملك و ملت مشغول شدند. و برای نظام مالیات در همه طول و عرض ایران بکار فن اقتصادی — مارکن شتر نامی را از حکومت ممالک متحده امریکا طلب نمودند — مارکن شتر مخلصانه در صدد اصلاح مالیات ایران والشكر ضابطیه هم در زیر تعلیم صاحب منصبان سویدن، نظامی بصورت سپاهگری درست پیدا کرد. در ماه اگست سنه ۱۹۰۷ دولت انگلیس و روس با هم اتفاق کرده سنك راه اصلاح مالی و ملکی و فوجی ایران شدند، و مارکن شتر امریکی را مجبور کرده از ایران بیرون نمودند. از سنه ۱۹۰۸ ع تا امروز که هشت سال میشود از واسطه تداخل روس و انگلیس برایرانیان بلاهای متواتر و متراکم نازل شده است (۱) مثلاً طرفداران شاه معزول مدد اسلحه و پول یافته لوای غائله برافراشتند. و مانع ترقیات ملك و ملت گشتند — (۲) در سنه ۱۹۱۰ وزیر مالی ایران را که وطن پرست بود يك از منى كه رعيت روس بود در روز روشن در طهران کشت. و بکیفر کردار نافرجام خود نرسید (۳) در اواخر سنه ۱۹۱۱ چون دولت اطالیه از اغوای انگلیس و فرانس و روس بر طرابلس غرب كه يك ولايت دولت عليه عثمانيه بود حمله آوردند. حکومت روس برای اعانت اطالیه برولایت آذربایجان ایرانی تسلط عسکری نموده، حکومت عثمانیه را مجبور کرد اما قوای عثمانیه را بسبب حفظ ارمنیه و کردستان از آسیای کوچک بیرون نتواند ببرد. هنگامیکه لشکر روس به تبریز در رسید، اعیان و اشراف ولایت را طلبیده استدعا نمود که بطور رسمی در میان خلائق اعلان نمایند که دولت روس حسب طلب ارباب حل و عقد آن ولایت برای تصفیه حکومت ایران لشکر را بآذر بائیجان فرستاده است — ثقة الاسلام و چند نفر رئیس روحانی آن خطه بود از روی راستبازی و وطن پروری باین تقاضای دروغ راضی نشد — پس روسیان بكمال سنكدلی وسفاكی ثقة الاسلام و دیگر معصومان را روز عاشوره محرم سنه ۱۳۳۱ هجری بدار کشیدند. و ازین حادثه جانگاه غریو از نهاد همه ملت ایرانی بر آمد (٤) این عمل بر روسیان ضعف حکومت ایران و بیچاره کی ملت ایرانی هویدا شد که پر کرده کنون مهرت دل و جان تو روح دل و نور بصری هو حق مددى مولا نظرى هو هو هو هو کو کو دارا کو شاپور آن لشکر آرا کو نوشیروان کردون خرکا رفتند و نماند از ایشان اثری هو حق مددى مولا نظرى خورشید کیان کردند چورو شد شب پره سان دشمن شب جو بر بازی چرخ نفرین و تفو کانگیخت بپا بیداد گری هو حق مددى مولا نظرى در ما تم و در زاری تاکی اشک از دو بصر جاری تاکی شرمنده کی و خواری تاکی تا چند روا این خونجگری هو حق مددى مولا نظرى آوخ آوخ کر میمتیم افیون زده و خواب و سقیم از خود غافل از اینرو بسیم نبود ما را از خود خبری هو حق مددى مولا نظرى مات غافل دشمن در کار اين يك در خواب آن يك بيدار اين يك مدهوش آن يك هوشيار زاینان کردند از بیخبری هو حق مددى مولا نظرى بگرفته عدو کاشانه ما از خود داند این خانه ما پر کرده شکم از دانه ما بر خرمن ما برزد فردی هو حق مددى مولا نظرى بیداد عدو اندر تبریز یاد آورد از ظلم چنگیز الله الله از این خونریز بر سوخت بهم هر خشک و تری هو حق مددى مولا نظرى از بهر وطن از جان کوشیم و از دست اجل خلعت پوشیم از جام فنا زهری نوشیم تا کام وطن کردد شکری هو حق مددى مولا نظرى ما را باید شمشير و تفنك زو رو دل شیر نیروی نهنك با زوى پلان اندر که جنك نه گونه زردنه چشم تری هو حق مددى مولا نظرى جانت بفشان هو هو هو هو خونت بمكان هو هو هو هو در ويش بخوان هو هو هو هو تیغی زن و برکش تیری هو حق مددى مولا نظرى حوادث خارجيه مکتوب از هرات به امضای ( یک سیاح ) در باب احوال ایران آثار حیات در ایران نیم مرده . غرة محرم سنه ١٣٣٤ جناب محترم مدير سراج الاخبار افغانيه در جراید هندوستان جزوی از خبر ایران بدین منوال شائع شده است : که سفیران دولت المانيه واستريا . هنگری و دولت عليه عثمانيه ز طهران بیرون رفتند — و ایشان گمان کرده بودند که در عقب ایشان شاه ایران هم خواهد آمد — اما سفیر انگلیس و روس بشاه ملاقات کرده زو وعده دوستی حکومت ایران بدولت انگلیس و روس گرفتند . زو