{"book":"adl0616","page":1485,"text":"شماره ۹ سال پنجم صحیفه ۸\n\nو فرمان فرما وعين الدوله را که دوستدار انگلیس و روس هستند داخل وزارت ایران نمودند. ازین خبر مذکور بالا بعض حقائق مهمه زیر پرده خفا میماند و عالم اسلامی در ورطه پریشانی می افتد. چون کاتب این سطور از ایران تازه وارد شده است و از خیالات و حسیات مردم ایران — از وضع و شریف جوان و پیر — عالم و عامی — اطلاع دارد — جرأت کرده در صفحات جریده برای آن عالیجناب شاهد حقیقت را پرده از رخ کشیدن میخواهد. شک نیست که ملت ایران در شصت سال — یعنی پنجاه سال عمر ناصر الدین شاه و ده سال عهد مظفر الدین شاه -- از برکات تمدن عبارت است از ضبط مالیات حسب اصول اقتصاديه جديده — و نه عسكر موافق قواعد نو ایجاد — و تعلیم همه افراد ملت محروم ماند. و در همین شصت سال اقوام عرب در علوم وفنون وكشف اسرار فطر و ایجاد اسباب تسهيل نقل و سياحت وغيرها چنان ترقی و تقدم کرد که در قرون قدیمه انسانیت در هزار سال هم نکرده بود — ولی از مساعدت تخت مظفر الدین شاه مرحوم در ابتدای سنه ۱۹۰۷ بر بستر مرگ خویش حکومت دستوری قرار داد، و مجلس ملی نومی آورد — ملت ایرانی بدون اضاعت وقت در پی اصلاح ملك و ملت مشغول شدند. و برای نظام مالیات در همه طول و عرض ایران بکار فن اقتصادی — مارکن شتر نامی را از حکومت ممالک متحده امریکا طلب نمودند — مارکن شتر مخلصانه در صدد اصلاح مالیات ایران والشكر ضابطیه هم در زیر تعلیم صاحب منصبان سویدن، نظامی بصورت سپاهگری درست پیدا کرد. در ماه اگست سنه ۱۹۰۷ دولت انگلیس و روس با هم اتفاق کرده سنك راه اصلاح مالی و ملکی و فوجی ایران شدند، و مارکن شتر امریکی را مجبور کرده از ایران بیرون نمودند. از سنه ۱۹۰۸ ع تا امروز که هشت سال میشود از واسطه تداخل روس و انگلیس برایرانیان بلاهای متواتر و متراکم نازل شده است (۱) مثلاً طرفداران شاه معزول مدد اسلحه و پول یافته لوای غائله برافراشتند. و مانع ترقیات ملك و ملت گشتند — (۲) در سنه ۱۹۱۰ وزیر مالی ایران را که وطن پرست بود يك از منى كه رعيت روس بود در روز روشن در طهران کشت. و بکیفر کردار نافرجام خود نرسید (۳) در اواخر سنه ۱۹۱۱ چون دولت اطالیه از اغوای انگلیس و فرانس و روس بر طرابلس غرب كه يك ولايت دولت عليه عثمانيه بود حمله آوردند. حکومت روس برای اعانت اطالیه برولایت آذربایجان ایرانی تسلط عسکری نموده، حکومت عثمانیه را مجبور کرد اما قوای عثمانیه را بسبب حفظ ارمنیه و کردستان از آسیای کوچک بیرون نتواند ببرد. هنگامیکه لشکر روس به تبریز در رسید، اعیان و اشراف ولایت را طلبیده استدعا نمود که بطور رسمی در میان خلائق اعلان نمایند که دولت روس حسب طلب ارباب حل و عقد آن ولایت برای تصفیه حکومت ایران لشکر را بآذر بائیجان فرستاده است — ثقة الاسلام و چند نفر رئیس روحانی آن خطه بود از روی راستبازی و وطن پروری باین تقاضای دروغ راضی نشد — پس روسیان بكمال سنكدلی وسفاكی ثقة الاسلام و دیگر معصومان را روز عاشوره محرم سنه ۱۳۳۱ هجری بدار کشیدند. و ازین حادثه جانگاه غریو از نهاد همه ملت ایرانی بر آمد (٤) این عمل بر روسیان ضعف حکومت ایران و بیچاره کی ملت ایرانی هویدا شد که\n\nپر کرده کنون مهرت دل و جان تو روح دل و نور بصری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nهو هو هو هو کو کو دارا کو شاپور آن لشکر آرا\nکو نوشیروان کردون خرکا رفتند و نماند از ایشان اثری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nخورشید کیان کردند چورو شد شب پره سان دشمن شب جو\nبر بازی چرخ نفرین و تفو کانگیخت بپا بیداد گری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nدر ما تم و در زاری تاکی اشک از دو بصر جاری تاکی\nشرمنده کی و خواری تاکی تا چند روا این خونجگری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nآوخ آوخ کر میمتیم افیون زده و خواب و سقیم\nاز خود غافل از اینرو بسیم نبود ما را از خود خبری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nمات غافل دشمن در کار اين يك در خواب آن يك بيدار\nاين يك مدهوش آن يك هوشيار زاینان کردند از بیخبری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nبگرفته عدو کاشانه ما از خود داند این خانه ما\nپر کرده شکم از دانه ما بر خرمن ما برزد فردی\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nبیداد عدو اندر تبریز یاد آورد از ظلم چنگیز\nالله الله از این خونریز بر سوخت بهم هر خشک و تری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nاز بهر وطن از جان کوشیم و از دست اجل خلعت پوشیم\nاز جام فنا زهری نوشیم تا کام وطن کردد شکری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nما را باید شمشير و تفنك زو رو دل شیر نیروی نهنك\nبا زوى پلان اندر که جنك نه گونه زردنه چشم تری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nجانت بفشان هو هو هو هو خونت بمكان هو هو هو هو\nدر ويش بخوان هو هو هو هو تیغی زن و برکش تیری\nهو حق مددى مولا نظرى\n\nحوادث خارجيه\nمکتوب از هرات به امضای ( یک سیاح ) در باب احوال ایران آثار حیات در ایران نیم مرده .\n\nغرة محرم سنه ١٣٣٤\nجناب محترم مدير سراج الاخبار افغانيه\nدر جراید هندوستان جزوی از خبر ایران بدین منوال شائع شده است : که سفیران دولت المانيه واستريا . هنگری و دولت عليه عثمانيه ز طهران بیرون رفتند — و ایشان گمان کرده بودند که در عقب ایشان شاه ایران هم خواهد آمد — اما سفیر انگلیس و روس بشاه ملاقات کرده زو وعده دوستی حکومت ایران بدولت انگلیس و روس گرفتند .\nزو","chars":4290,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01485.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1485","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1485","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}