Page 1253

صفحه ٤ سال چهارم ستوده صفات اعلیحضرت پادشاهی و خاندان عليه سلطنتي إلى مرور الزمان تخت عالى يخت دولت علیه نجیبه اسلام سربر آرای تمکين عزو اجلال داشته ما رعایای صادقه شاهانه را توفیق خدمت گذاری و متابعت زیاده بر زیاده نصیب گرداند همچنین که ما ملت نجیبه از فواید کارخانه مبارکه پشمینه بافی بهره ور گردیدیم امید بدرگاه حضرت واهب العطايا داريم که بدیگر آثار ترقی و تمدن که نیت خیر مرصد همایونی برای رعایای صادقه خود خیال دارند مستفیض کردیم بحضور مبارك عرض تبريك کارخانه مذکور را که در حقیقت فایده عامه جميع ملت نجیب افغانیه عموماً و فواید مایان خدمتکاران اهل فن و صنعت خصوصاً میباشد بحضور مبارك نموده امید قبولیت داریم . امضا (غلام فدوی محمد سرور جرئیل کارخانه جات ) بعد از خواندن عریضه اعلیحضرت همایونی آنرا در جیب بیعیب مبارك انداخته و فرمودند. بیایید که به ماشین خانه قدیمه که بعضی جاهای آنرا مانند و چاپ خانه ، وغیره ندیده ام برویم ولی بعد از مذاکره قرار دادند که بروز یکشنبه دیگر انشاء الله آنها را معاینه میکنیم . اگر بمعاینه آن تشریف بردند آنرا هم برای قارئین کرام تحریر می نماییم . پس از ان اعلیحضرت از تحویلخانه برآمده، بطرف کوئی جمعیت خدمت کاران رفته و خود برزینه آنجا ایستاده دیگران پایان زینه ایستادند ويك نطق بسیار مؤثر اعلیحضرت را گوش نهادند. ( تعلق همایونی ) من امروز شما را برای دیدن ماشین های پشمینه بافی ازین سبب آوردم که شما بدانید که من بعد انشاء الله مردم ما بی کفن و زنده ما بی چین نخواهد ماند. هر چند که تا حال هم الحمد لله بی کفن و بی چین مرده و زنده ها نمانده ولی چون ما آنرا از خارج میخریدیم و به پیکاشکان محتاج بودیم، ما خود را برهنه می شمردیم، علی الخصوص درین اوقات که بسبب محاربه دولت ها راه تجارت مسدود است و چیزها نمیرسند، اگر یکبار همین راه تنك بسته شود آیاما چه خواهیم کرد ایاست که شما را برای این آوردم که شما بدانید که ما انشاء الله بسعی و توسیع این فابريك تايك حدی از احتیاج غیر خود را خلاص میکنیم و نیز خدمتی که من برای قوم خود کرده ام بشما نشان بدهم . این ماشین خانه قوت ۵۰۰ اسب دارد و فابريك تو برقی که عنقریب انشاء الله به تکمیل میرسد قوه ۱۵۰۰ اسب دارد که اگر آن برسد، بيك ذلك بسياري ميرساند، وشما قوه اسب را حقیقتاً خیال میکنیدی ۵٠٠ اسب قوه این معنی ندارد که قوه ۵۰۰ اسب را که یکجا کنید بلکه این اسبيك مقیاس میباشد. بعد ازان حضرت نائب السلطنه صاحب و اعتماد الدوله صاحب تشكر الطاف خسروانه ومراحم شاهانه شانرا که در حق قوم عاجز خود دارند بجا آورده و تقدس ذات والاصفات شانرا بیان کرده شکر خداوندی بجا آورده که ما ملت افغان تحت حراست و حمایت خارج نیستیم . شماره ۲۲ ذات شوكت سمات شاهانه هم دعا کردند که خدا از زیر دستی خارجه ما را نجات بدهد. خدا ما را با آب رو داشته باشد . هر چند نان ما جوارین باشد ولی آبرو داشته باشیم و اینمصرع فرمودند ه تانان خشك خویش بدین آب تر کنیم . و باز نائب السلطنه صاحب تصديق قول اعلیحضرت همایونی نموده گفتند: « آری خدا ما را با آبرو داشته باشد ، وحیات حقیقی نصیب کند ، حيات حقیقی حیات را چکانی نیست که روپیه و معیشت شان بدرجهٔ نهایت اعلی است ولی مالک حیات ملی نیستند ، محکوم غیر می باشند، اگرچه برای شکارهای اعلی، معیشت از حد بالا وثروت بی انتها را مالك اند ولی هیچ زنده نیستند، بلکه از مرده هم بدترند ، که خداوند ما را ازین حال نجات بدهد که عدم وجود ما بهترست نه انتحال ، ما بوجود مسعود اعلیحضرت بادشاه مقدس خود شکر خداوندی بجا آورده و الطاف و مراحم شانرا در حق ملت تشکر میکنیم . ما می دانیم که ذات اعلیحضرت يك پیچ این ماشین خانه را بايك نان این کشمیره ها را با خود نخواهند برد معلوم است که اینهمه را برای خدمت قوم و ملت خود می کنند و پس بايك نشان خدمت شان که در راه ملت کرده اند باقی باشد. لهذا اساس مطلب از خدمت قوم باید خدمت دین باشد تا « رضای خداوندی » حاصل شود که اصل مطلب اعلیحضرت همین است و بس . * * * بعد از ان اعلیحضرت همایونی جرنیل ( محمد سرور ) خان جريل کارخانه جات وكرئيل محمد عظیم خانرا خواسته و دست مبارک خود را پرشانه جناب جريل موصوف گذاشته و حضرت نائب السلطنة صاحب و حضرت معین السلطنة صاحب ودیگر نفری که بجمعیت شاهانه آمده بودند مخاطب ساخته بزبان مبارک فرمودند : « هر کار یگر در ماشین خانه بقدر كار و طاقت خود سعی کرده است و من از جرئیل ( محمد سرور ) خان خوش میباشم زیرا که جرئیل ( محمد سرور ) خان در خدمت مدام سعی و صداقت را بکار برده است چنانچه من در حیات اعلیحضرت ( ضياء الملة والدين ) مرحوم هم ناظر کار صنایع بودم و باز تا حال نظارت و نگرانی کارخانه ها را بذات خود رزمه گرفته ام و درین اوقات اخیر در هر هفته بما این خانه آمده انتظام و کارهای محوله جرئیل و حسن صداقت او را و کرنیل محمد عظیم خان را دیده ام در هیچ وقت هیچ تساهلی در کار شان معلوم نشده و همیشه خدمات شان در نزد من گواهی صداقت را داده است ازین سبب من او را در جمله خدمتکاران نقی بار که بدرجهٔ اولاد خود میدانم و اظهار این را هم برای آن میکنم که شمایان هم او را بهمین نظر عزت ببینید .» و روی هر دو را بوسه داده شرف دست بوسی شاهانه را حاصل نمودند و جناب جرئيل (محمد سرور) خان بعد از شرف دست بوسی سر خود را برهنه نموده لوازم شکر گذاری را که شیوهٔ غلامان جان فشان است بجا آورد، بكمال عجز و انکسار عرض نمود : « که این جان عاریت را که از حضرت ایزدی جل علی بما سپرد، شده اگر در راه دین و دولت و پادشاه معظم خود فدا نسازیم چه قدر و مقداری خواهد داشت اما ادای