Page 1250

صحیفه (۱) سال چهارم شماره: (۲۲) قيمت ساليانه در دار السلطنهٔ كابل ۸ روپيه كابلى در اطراف داخلهٔ مملكت باخراجات داك ۱۵ روپيه كابلى در خارج مملكت باخراجات داك ۱۰ روپيه انگليزی بهر پانزده روز يكبار نشر ميشود قيمت يك نسخه آن در كابل يكسانى است (اوراق كه درج نشود اعاده نميشود) سراج الاخبار افغانستان ۱۳۲۹ مدير و محرر محمود طرزى ادارة سراج الاخبار و مطبعة در ماشينخانهٔ دار السلطنة (كابل) همه امورات تحريريه به ادارهٔ خانه بنام مدير فرستاده ميشود تاريخ يكم رمضان ۱۳۳۳ تاريخ انگریزی ١٤ جولائی تاريخ شمسى ۲۲ سرطان ۱۲۹٤ تشريف حلول ماه مبارك رمضان غفران نشان را سراج الاخبار افغانيه برجملهٔ مومنين و مؤمنات مباركباد ميگويد، و دعاى ترقى و تعالى دين مبين اسلام را ورد زبان صداقت مينمايد. صنایع پروزیهای ذات اعلیحضرت همایونی در خصوص فواید و منافعی که (صنایع داخله) بدولت و ملت و وطن میرساند اگر هر چه بگویم، و هر چه بنویسیم، و کتابها تدوین نمائیم هنوز نسبت يك قطره را به بحر، و نسبت يك بشم را به نحمدهم بیان کرده نخواهیم توانست. هر ملتی که ترقی صنایع داخلیهٔ خود را مالك شوند اول از احتیاج خارج رهایی مییابند، و چون از احتیاج خارج رها شوند پیسه که بخارج برود در نفس مملکت میماند، و چون پیسهٔ مملکت در خود مملکت بماند اهالی آن مملکت ثروت و توانگری پیدا میکنند. اهالی که صاحب ثروت و توانگری شوند، وطنی را که دران مسکون اند معمور، آباد، روشن گلشن میسازند. دولتی که مالك ملك و ملت آباد و توانگر باشد، صاحب قوت، شوکت، عظمت میشود. هیچ ملتی در دنیا تصور نمیشود که سراسر از احتیاج دیگر ملت وارسته باشد. زیرا از خواص یگانهٔ جمعیت مدنیهٔ بشریه یکی همین است که ملتها یکی به دیگر خودشان محتاج باشند و بسبب آن احتیاج يك بدیگر معاونت برسانند تا مدنی بالطبعی انسان جلوه گر ظهور گردد. مثلا با وجود یکه اوروپا دارالصنایع تمام عالم شمرده میشود باز هم اگر اشیا و مواد خام ممالك شرقیه نباشد بسیاری از کارخانهای آنجا بسد باب صنعت مجبور میگردند. حتی در خود اوروپا بعضی ممالکی هست که بيك قسم صنعت، و بعضی بدیکر رقم حرفت امتیاز و اختصاص دارند که بصورت مبادله با یکدیگر معاونت میرسانند، و بدفع احتیاج همدیگر خدمت میکنند. لهذا مقصد از ترقی صنایع داخلیه این نیست که یکبارگی انسان از همه چیز های خارج استغنا حاصل کرده تواند. زیرا آن یک چیزیست که خارج دایرهٔ امکانست. اما مقصد از ترقی دادن صنایع داخلیه این است که تا بدرجه که ممکن باشد مملکت از اشد ترین حوایج ضروریه بواسطهٔ صنایع داخلیهٔ مملکت رهایی داده شود، و اهالی را بصنعت و حرفت تشویق و عادت داده از تنبلی و کاهلی و بیکاری که زهرهای مهلکهٔ اخلاق ملت شمرده میشود بر کنار دارد. و در عین زمان خزینهٔ دولت و کیسهٔ ملت بزرمینا نیز مملو گردد، و بر سران همه خزینه ها و دفینهای پر و معمور پنهان و مستور طبیعت که در زمین دلنشین وطن عزیز ودیعهٔ ذات اقدس کبریا جل و علا شده است بروی کار آمده موجب استفاده شود. از این است که ذات شوکتیاب پادشاه حقایق بین اعلیحضرت سراج الملة والدین، شهریار عدالت آئین مقدس محبوب القلوبس اين نکات دقیقه، و منافع عدیدهٔ صنایع داخلیه را در پیشگاه انظار مراحم نثار ملوکانه در آورده از هنگام سعادت انجام جلوس فیوضات مأنوس همایون بك توجه خاصی بسوی ترقی دادن و توسیع نمودن منابع ایراد فرموده اند. و امروزه روز ملك و ملت شاهانه شانرا از بسی احتیاجات مبرمه نجات بخش لطف و احسان گردیده اند. چنانچه بسایهٔ ترقیخواه این پادشاه معظم مقدس اسباب تدافعیهٔ وطن از آلات و اسلحهٔ ناریه و جارحه و همه لوازمات حربیه حاضر و آماده گردیده است، همچنان بسی حوایج ضروریهٔ وطنیه نیز رفع و دفع گردیده و همیگردد.