Page 282

خاتمه تحفه الامان فى سيرة النعمان (۲۸۱) ذكر تلامذه ارشد امام اعظم رح به پیشگاه او ایستاده تحقیق می نمودند و تعلیم میگرفتند ـ سلسله تدریس او زیاده تر بعد از عصر الى المغرب دوام میداشت ( ملاحظه شود فتح المغیث و جواهر المضيه ) و در تنقید و تحقیق روات احادیث باندازه قابلیت و مهارت داشت که علی العموم ائمه احادیث میگفتند هر کسی را که یحیی گذاشته و ازو صرف نظر نموده است ما نیز بدو اهمیت و اعتبار نمی دهیم ـ یکی از اقوال مشهوره امام احمد حنبل است که « ما رایت بعینی مثل يحيى بن القطان من مجتنهاتم مثل و نظیر یحیی را ندیده ام » با همین فضل و کمال خویش عموماً بحلقه تدریس امام ابو حنیفه شمولیت می ورزید ـ و بر شاگردی او افتخار داشت با اینکه تا آن زمان تقلید رواج معنی را در خود نگرفته بود تا هم یحیی در اکثری از مسائل پیروی امام صاحب را می نمود و میگفت « قد اخذنا باكثر من اقواله ـ ما در بسیاری از مسائل پیروی حضرت امام اعظم را بر خود الزم شمرده ایم » در موقعی که علامه ذهبی بتذکره حالات وکیع بن الجراح پرداخته است مینویسد که يفتى بقول ابی حنیفه و كان يحيى بن القطان یفتی بقوله وكيع برقول ابی حنیفه فتوا می داد و همچنین یحیی نیز در مسائل برقول او فتوا میکرد ـ این جناب در سنه ۱۲۰ تولد یافت و در سنه ۱۹۸ بمقام بصره وفات کرد . ( عبدالله بن المبارك ) نووی محدث در تهذيب الاسماء واللغات بتذكر این جناب بدین الفاظ پرداخته است عبدالله المبارک آنچنان امام ایست که با مامت وجلالت او در هر باب على العموم اجماع کرده شده است و از یاد کردن نام او رحمت خداوندی نازل میگردد ـ و از محبت او امید مغفرت بخاطر پرورا نیده میشود ـ رتبه را که در فن حدیث اشغال نموده بود اندازه آن ازین امر میشود که عموم محدثین اوشان را لقب اميرالمومنين في الحديث را داده بودند ـ و دريك موقع یکی از شاگردانش اورا چنین خطاب داد که « يا عالم المشرق » درین محل امام سفیان ثوری که محدث مشهور است موجود بود گفت ای طلبه چرا روادار ظلم می شوید و عبدالله را عالم مشرق میگوئید حالانکه او عالم الشرق والغرب است ـ امام احمد حنبل میگفت که « بیشتر از عبدالله بن المبارك در عصر او احدی در تحصیل احادیث کوشش نموده است » خود عبدالله بن المبارك بيان مي نمود