Page 211

تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخرى ( ۲۱۰ ) ترویج و تعمیم مذهب مهذب حنفی اجتهاد را داشته به تقلید دیگری احتیاج شان را نشان نمیدادند ـ ما بعد از تنزل در آنها چندان قابلیتی نماند که از حالات و زندگانی آنها اثری در ملك و ملت بهم رسد تا هم شخصی که از خاندان عباسیه تقلید را بر خود گوارا نمود عبدالله بن معتز بود ( ملاحظه شود ترجمۀ عبدالله بن معتز در تاریخ ابن خلکان ) که موجد علم بدیع و در خاندان عباسیه شاعر و ادیب ناموری پنداشته میشد و تقلید مذهب امام صاحب را نموده حنفی المذهب بود ـ بعد از تنزل خاندان عباسیه اشخاصیکه بر اوج حکومت عروج نموده اند ـ اکثریه حنفیه بودند ـ خاندان سلجوقی که نامدت مدیدی زمام حکمرانی را در دست داشت و وسعت دایرۀ حکومت را طولاً از کاشغر تا بيت القدس وعرضاً از قسطنطنیه تا آخر بلاد خزر رسانیده نیز « حنیفی بودند » ـ « محمود غزنوی » که از کار نامهای او خورد و بزرگ استحضار دارد ـ يك عالم بزرگ در فقه حنفی بودند ـ و يك تصنیف عمده او شان درین فن بنام ( التفريد ) نیز موجود است که در آن کم از کم ششصد هزار مسئله حنفیه مندرج است ـ « نام نور الدین » زنگی نیز مخفی و مستور نیست ( ملا حظه شود ترجمه نورالدین زنگی در جواهر المضیه ) بلکه وی در جمله قهرمانان نامور ما داخل است و در محاربات بیت المقدس ناموری ابتدائیه را وی حاصل نموده سلطان صلاح الدین فاتح بیت المقدس یکی از ملازمان در بارش بود و او لین دارالحدیث را در دنیا وی قائم داشت است و در احترام و اعزاز فقه شافعی و مالکی و دیگر مشاهیر اسلامی نیز میکوشید اما خودش و تمام خاندانش از روی مذهب حنفی بودند ـ اگر چه خود سلطان صلاح الدین شافعی بود اما در خاندان او اکثریه مذهب حنفی داشتند ـ « الملك المعظم عيسى الملك العادل » ـ كه پادشاه يك مملکتی نهایت وسیع بود « وعلامه ابن خلکان » در طی حالاتش مینگارد که « او نهایت عالی همت ، فاضل ، هوشمند دلیر ، پر رعب ، و در مذهب حنفی ، و صاحب علووغلو بود » ـ چرا که مصر ـ که در صدی نو متمکن اریکه حکمرانی مصر گشتند و تا ( ١٤٨ ) نه تنها فرمانفرمای آن دیار بلکه فاتح دیگر امصار کبار نیز گردیدند نه تنها خود شان حنفی المذهب بلکه در در باراوشان نیز فروغ این مذهب بیشتر بود سلاطین