Page 199

تحفة الاعمار في سيرة النعمان حصه اخری (۱۹۸) اثرات خبر واحد یقینی است یاظنی امام « صاحب معتزله وقدريه وجهميه وغیره را کافر نمیگوید وامثال این احادیث را که از جمله هفتاد و دو ملت تنها يك فرقه بجنت میرود و باقی تماماً در خور جهنم میباشند نیز اعتبار نداده اند لاکن اکثری از ارباب ظاهر رتبه این احادیث موضوعه را باندازه قایم نموده اند که بسخن های عادی والفاظ معمولی بر اشخاص غیر متناهی فتوی کفر را میدهند و این امر را تا بجایی وسعت داده اند که اگر مردی بقدر يك سرمو از قطع و وضع اوشان مخالفت نماید و یا بدیگران اندکی مشابهت داشته باشند اورا کافر انگاشته در حق وی چنین می سرایند که ( من تشبه بقوم فهو منهم ) متاسفانه علماء متأخره « حنيفه » نیز این اصول معظمه امام ابوحنیفه را نظر انداز نموده هزارها مسائل تکفیر را از خود تراشیده کتب فقهیه را از ان مالا مال نموده اند – ( مالا شدن چه آسان عامل شدن چه مشکل ) فقه اگر چه ابتداء جمیع علوم اسلامیه مانند تفسیر . حدیث . فقه . مغازی از ابتداء اسلام شده بهمراه دیگر ترقیات اسلامی انها نیز در نشو و نما بودند لاكن تازمانیکه آنها را بحیثت فن تدوین حاصل نشده بود هيچ يكي از آنها به طرف شخص مخصوص منسوب نشده اند در اوائل صدی دومین سلسله تدوین و ترتیب علوم اسلامیه آغاز نهاد - هر شخصیکه اولا بتدوين علمی پرداخته او را لقب بانی همان علم داده اند - چنانچه بلقب بانی ومدون ومرتب مسائل فقهیه امام ابوحنیفه اشتهار دارد – الحق نظر بمساعیات جمیله که وی در راه تنظیم و تنسیق آن بکار برده است سزوار همین لقب میباشد بطوریکه ارسطو موجد منطق پنداشته میشود بلا شبهه « امام اعظم » بهمان طور موجد علوم فقهیه تسلیم شده است و کارنامه بزرك علمی وی فقه میباشد – لهذا خیال داریم که درین موضوع بحث تفصیلی را ایراد نمائیم لاکن پیشتر از ایضاح مقصود تاریخ مختصر علم فقه را میخواهیم که بیان نمائیم تا ازان معلوم شود که این علم از کدام وقت آغاز شده و بوقتیکه مخصوصاً امام صاحب به ترتیبات و تنسيقات آن عطف عنان نموده بچه حالت بود – :