Page 191

تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخری (۱۹۰) اثرات خبر واحد یقینی است یاظنی این مسئله بجز از اثر ظنی واجتهادی بودن اصول احادیث نیست که محدثین در صحت وعدم صحت روایت باهم اختلاف را برپا مینمایند يك محدث ـ حدیثی را نهایت صحیح ومستند وواجب العمل میگوید دیگر اورا ضعیف بلکه موضوع قرار میدهد ـ ابن جوزی محدث بسیاری ازان احادیث را درموضوعات داخل نموده است که دیگر محدثین نسبت برآنها عقیدۀ صحیح وحسن را می پرورانند ابن جوزی بسیار يك کاری عظیم الشانی نموده است که بعض ازاحادیث صحیحین را نیز موضوع تحریر داشته است ـ « علامه سخاوی » نسبت بدوچنین می نویسد که( بل ربما ادرج فيها الحسن والصحيح مماهو في احد الصحيحين فضلا عن غيرهما ) يعنى « ابن جوزی » حتی آن احادیث حسن وصحیح را که در بخاری و مسلم » موجودند نیز در موضوعات درج نموده است پس ذکر دیگر کتب چه طور کرده شود ـ بلاشبهه «ابن جوزی» دراین افراط خویش مرتکب غلطی ـ گردیده است لاكن اين مغالطه را مغالطۀ اجتهادی باید گفت وتنهاهمین قدر قصور را براین جوزی عائد باید کرد که وی اجتهاد بخاری ومسلم را غلط تصور نموده است ـ اگر ما به تفصیل آن اختلافاتی که مابین محدثین بواسطۀ همین اختلافات اصولی بوقوع پیوسته اند پردازیم پس باید مخصوصاً درین موضوع دیگر کتاب ضخیمی را انشاء نمائیم ـ. شرط اهم وضروری حدیث مرفوع اینست که تا برسول اکرم متصل ثابت شده باشد ـ لاكن طریقه وذریعة که برای ثبوت آن تسلیم نموده شده اکثریه ظنی واجتهادی میباشند واین الفاظ را صحابه اکثریه موضوع آن قرار داده اند ـ « این امر سنت است » ـ « بما این حکم داده شده » ـ ما « ازین سخن منع کرده می شدیم » درزمانۀ رسول الله « ما فلان عمل را می نمودیم » ـ مافلان کار را در زمان نبوی بد نمی پنداشتیم » ـ وبعضی از اشخاص این الفاظ را باندازۀ وسعت داده اند که بجای گفتن آن چنان روایت نموده اند که ( قال رسول الله ) ـ حالانکه مفهوم این روایه از همان الفاظ ترتیب یافته و بر وی لفظ ( فرمودۀ رسول الله ) را ایزاد نموده اند ـ وعلاوه بران این الفاظ براین معنی قطعی الدلاله نبوده براجتهاد وظن