Page 175

تحفة الامان في سيرة النعمان حصۀ اخرى (١٧٤) مبحث روايات موضوعه و متصرفه حديث را هم قبول نموده است که رواة آن اشخاص ثقه باشند و فقيه گفته نشوند ، اما درجۀ آنها را نسبت بفريق اول کم قرار داده در مرویات شان اصول در ایت را بیشتر مداخله داده است و با این اصول حضرت امام دیگر ائمه نیز اتفاق دارند در ( الفية الحديث ) مسطور است شخصیکه مدلول الفاظ را بخوبی نمی داند او را لازم است که باللفظ روایت کند ، البته مردی که اندازۀ مطالب و فهم معانی را بخوبی میکند نسبت بروايت نمودن او اختلاف است و کثرت آراء بدین طرف است که وی پابند الفاظ نیست – اما امام صاحب در روایة بالمعنی تنها طبقۀ صحابه و تابعین را مجاز میداند و باقی اشخاص را میگوید که حتماً باید پابند روایة باللفظ باشند امام طحاوی بسند متصل ازوی روایت داشته است که باید روای روایت همان حدیث جرأت ورزد که وی طوری او را بخاطر داشته باشد که وقت استماع ان بیادش بود [ ملاحظه شود شرح فقه اکبر ملاعلی قاری مکی ] ملاعلی قاری نیز بعد از نقل این روایت مینویسد که حاصل این روایت انست که ابو حنیفه روایة بالمعنی را جائز نمی پنداشت درین پابندی اگرچه امام مالك و دیگر ائمه نیز با ابو حنیفه اتفاق دارند چنانچه در فتح المغیث مرقوم است [ و قيل لا تجوز له الرواية بالمعنى مطلقا قاله طائفة من المحدثين و الفقهاء والاصوليين من الشافعية و غيرهم وقال القرطبي و هو الصحيح من مذهب مالك : - گفته شده است که روایت بالمعنی قطعاً جائز نیست دیگر گروهی از محدثین و فقها و اصولیین شافعیه قائل این قولند و امام قرطبی میگوید که در مذهب امام صاحب همین قول صحیح است ] لكن چطور میتواند شد که فرقۀ عمومية محدثین پابند این سختی بشوند ازین است كه يك فرقۀ بزرك محدثين امام صاحب را بلقب مشدد في الحدیث نام برده اند – اما از روی انصاف اگر گفته شود اصولی را که ابو حنیفه اختیار نموده از حد ضروری و لازمی است زیرا که در حدیث از ان حضرت مرویست که نضر الله امرءً سمع منا شياً فبلغه كما سمعه : - خداوند شاداب کند مردی را که بشنود چیزی را از ما پس برساند انرا بدیگر برادران خویش چنانچه شنیده است ] - زیاده برین درین موضوع دلیل دیگر آوردن لزومی ندارد آن افراد صحابه