Page 155

تحفة الامان فى سيرة النعمان حصة اخرى (١٥٤) حضرت امام محدث بود دران موضوع هیچ قول و فعلی از صحابه كرام نيز بنظر نمی رسيد – ولازم بود كه دران مسئله فتوی داده می شد [چنانچه تفصيل وی در آينده می آید] – چون در آنوقت تمدن اسلامی وسعتی را دارا نبود لهذا مردمان را ضرورت تعقيب قياس نبود – و نه آنچنان واقعاتی كه درباره آن نص صریحی وارد نمی بود در معرض وجود می آمد . چون امام صاحب در طی تدوین مستقل این فن برآمد دران موقعیكه آیه و حدیث و اجماع ائمه را نمی یافت بمطابق فرمائش حضرت نبوی از قیاس کار میگرفت در تنظیم وتنسيق تمام مسائل اصول و فروع شرعیه می پرداخت – این مسلك و رويه وی او را در چهار دانك عالم بصاحب رأی و قياس شهرت داد چنانچه در کتب تواریخ هر مقامی كه اسم او را ذكر می نمايند او را بامام اهل الرأى ملقب می نگارند – يك وجه ديگر اين شهرت نيز بنظر میرسد كه عموم محدثین در روايات خویش تنها بمسموعات اکتفاء ورزیده از درايت بی خبر بودند اولین مردیکه روایت را بادرايت تطبيق داد و انضباط نمود امام ابوحنیفه بود كه چندین احاديث را محض بدین واسطه ضعیف و ناقابل عمل فرمود که بر خلاف اصول درایت است چون درايت ورأی دو الفاظ مترادفند و عموم چندان به تفريق آن نپرداخته اند رفته رفته امام صاحب باهل الرای شهرت یافت . –( محدث وحافظ الحديث بودن ابوحنيفه )– بعد از تذکر این ابحاث عارضی میخواهم كه بطرف اصل مسئله – توجه خویش را بر کاریم و آن اینست كه امام ابو حنیفه در فن حدیث چه رتبه را داشت – جهت فیصله این مبحث بواقعات زنده گانی علمی او نظر باید انداخت که از روایات صحیحه ومسند به ثبوت رسیده است ما آنها را در حصه اول این کتاب در طی بیان تحصیل علم ابو حنیفه از ان کتابهای مستند كه مدار فن رجال میباشند تحریر نمودیم – حالا دقت باید کرد مردیکه بعد ازسن (۲۰) سالگی