Page 66

* ٤٩ * واداو نمود كه حكمت عقابرا فوري نمايند خصوصاً بعد از اينكه شرائع سماويه واجبات انسانرا تحت دو قسم حقوق منحصر نمود : : « ۱ » واجبات دينيه که از حقوق خالق عز وجل است . « ۲ » مدنيه كه از حقوق عباد است که بعد از تحقيقات زياد فساد عقايد گذشته هويدا شد . زيرا بديهيست كه حواس انصاف ؛ شفقت ؛ در حالت غضب انسان از اعتدال به افراط ، وبالعكس در حالت انبساط بتفريط است ؛ پس در انحال اگر اختيار مجازات بحکام میبود ایشان مجازاترا بحسب تقاضای حالت اجرا نموده ؛ گهی افراط و گاهي تفريط را کار فرما میشدند . مگر شرايع سماويه تدريجاً این اختيارات حكام را سلب نموده برای هر جريمه يك حد مخصوص كه مطابق عدالت وانصاف زمان بوده تعيين نمود ؛ تا اینکه درینعصر اخير خلاصه مباحثات علما بعد از تفحصات بسیار بر این مبدا قرار یافت که : مجتمع انسانی بسبب ارتباط مصالح ؛ و موقوفیت حیات ان بر تضامن شبیه است با فراد یکعائله که محتاج امنیت و رفاهيت است ؛ جهة تحصیل این امنیت و رفاهيت بايد قواعد وقوانين گذاشته شود؛ هر فرد این عائله که این قواعد را مخالفت نمايد مخل امنیت و رفاهیت عام محسوب شده سایر افراد عائله حق دارند که انرا بمجازات برسانند . اینست خلاصه رائیهاي علمای عصر اخیر در باب مجازات مجرمین .