Page 180

* 163 * شده گان چون امتیاز را دارا شدند در کل اعمال خود جز خیر امتیاز دهنده خود دیگر چیز مد نظر نمیداشته باشند! که در انتخابات حکومت واشخاص طرفدار ان دائماً جریان مصالحشان متوقف بر قدر جهالت ملت حقیقت حقوق خود را میبود ! که بنا بر این مصلحت سوء حکومت کل مجهودات خود را در اغفال مات وافسرده کردن افکار عموم صرف میکرد ، تا انها حق خود را درك نكرده كدام روزی در مقام استرداد ان نبرآيند حاجی : خیلی خوب بیان فرمودید ، وبنده را از عذاب فكر خلاص کردید، زیرا این مسئله برای بنده غیر معقول میشود که يك انسان یا خاندانی چه طور عده عظيمي از انسانها را تحت قیادت خود اورده هر چه بخواهند با آنها بنمایند و ایشان از این تقیید ومستعبد شدن تاحق خود بی خبر باشند، زیر استبداد که خلاف طبع انسانست داخل شوند، مگر حالا دانستم که اصل حکومت چه طور بود وبچه طریقه بصورت استبدای مبدل شده بود یکی از حاضرین : از این قبیل حکوماتی که ذکر دید در دیگر نقاط عالم موجود هست ؟ سعيد : خیر! در هر نقطه زمین انسانها حقوق خود را دانسته انها را از غاصبین مسترد نموده بكمال تنعم امرار حیات دارند