Page 116

= ١١١ = موسوم است از حکمت اخلاق بحث میراند که در یکچند ورق مختصر بسبقهای بسیار پرعبری انسانرا رهبری میکند ، وتنها برای اطفال پنج ده ساله نی بلکه برای مردان چهل ساله بیشتر مفید و زیاده تر نافع شمرده میشود. مثلاچون این دو بیت ذیل را بشنویم تصدیق خواهیم کرد که این کتا بر امر دمان چهل ساله باید بخواند ، و پند از ان بردارد : چهل سال عمر عزیزت گذشت مزاج تو از حال طفلی نگشت همه با هو او هوس ساختی دمی با مصالح نپرداختی مقصد عاجزانه ما از تذکار پنج کتاب در ینجا تنهايك کتاب سوم آنست که آنرا ( محمود نامه ) بنام دیگر ( محمود ایاز ) مینامند این محمود نامه صرف يك ديوانچه مردفیست که در هر ردیف یعنی هر حرف حروف تهجى يك يك غزلی دارد که هر غزل آن نیز مرکب از هفت هفت بیت است . ( ادب در فن ) نام ديوانچه عاجزانه مانیز در خصوص ردیف ، وتعداد ابيات غزلها تقريباً محمود نامه را پیروی و تقلید نموده است . اما در اصل موضوع فرق بسیاری در مابین این دو محمود نامه ها دیده میشود. محمودنامۀ پنج کتاب از لطافتهای می و پیاله ، از گل ولاله ، از باده وساده ، از حسن وجمال ، از خط وخال ، از غنج ودلال ، و امثال آنگونه حال واحوال بسط مقال دارد . محمود نامۀ ادب در فن از کلمات غليظه وثقيلۀ طوپ ، تفنگ ، زغال سنگ ، الكتريك ؛ بايقوتاژ ، تلگراف ، ریل و امثال آنچنان چیزهایی که از لطافت ونزاکت ادبیه هیچ اثری دران دیده نمیشود سخن میزند . هیچ شبهه نیست که ادیبان سخن سنج برهر دو محمود نامه ها از انتقاد واعتراض خود داری نخواهند توانست . محمود نامۀ پنج کتاب را اگرچه درفن شعر که شعبۀ مهم ادبیاتست موافق ومطابق خواهند یافت ، زیراشعر از زمانهاست که بر بیان می نوشی و محبوب پرستی بنا یافته علی الخصوص