Page 53

۴۶ (۱) برای شناختن صفت اول باید اولا معنی الزامی را بدانیم: «الزام» یکنوع خاصی است از انواع ضرورت و بران نوع اعما اطلاق می شود که ملزم بتواند، مرتکب و یا تارک آن عمل گردد، یعنی امریست که موقوف علیه خصال و ملکاتی میباشد که الا نرا تصمیم کرده باشی بدون این امر حصول آن امکان ندارد. گویا احکام قانون اخلاق مانند احکام دیگر قوانین اجباری نیست. مثلاً: «حقوق غیر را محترم دار اگر خواهی عادل شوی» یکی از ارشادات اخلاق است، درینجا می تواند کسی این ارشاد او را قبول نکرده در حقوق غیر بی حرمتی کند، مگر کلانترین مزایاکه اعتبار پیدا کردن است نزد اهل جامعه از دست او میرود، گویا قانون اخلاق وظیفه طبیب را که پیشتر ذکر شده است ایفا میکند یعنی برای عدم پیدا شدن مرض پرهیز را تعیین داده اختیار نجات یا ہلاک را برای خود او واگذار شد. (۲) الزامات قانون اخلاق قطعی است: یعنی نسبت باشخاص و زمان و مکان تبدیل نمی یابد، مثال پیشتر را که گفتیم