Page 575

جلد اول کتاب ادب القاضی و کلا عن الصغیر سماع دعوی الدین علی المیت والقضاء على هذا الوكيل قضاء على جميع الورثة (البحر الرائق) تنبیه چهارم انیست که اگر وارثان مرده بزرگان و غائبان و کودک نارسیده بودند ایستاد یکند قاضی وصی را از جانب آن وارث نارسیده جهت شنیدن دعوایی دین بر مرده و حکم قاضی بر این وکیل که وصی آن وارث نارسیده است حکم میشود بر تمامی وارثان آن مرده الخامس اذا اثبت المدعى دینه علی بعض الورثة و فی یداه حصته فانه يستوفى جميع دينه مما في يد الحاضر ثم يرجع الحاضر على الغائب لحصته و هذا فى خزانة المفتين (البحر الرائق) تنبیه پنجم این است وقتی که مدعی ثابت کرد دین خود را بر بعض وارثان مرده و حال آنکه در دست آن بعض حصه خود او از ترکه بود پس بدرستی که می گیرد آن مدعی تمام دین خود را از ان چیزی که در دست آن حاضر است بعد از ان رجوع کند آن وارث حاضر بر وارث غائب بقدر حصه آن دین بر غائب و این مسئله و مسئله گذشته ذکر شده است در کتاب خزانة المفتین السادس يحلف الوارث على الدين اذا انكر و ان يكن للميت تركة السابع يصح الاثبات على الوارث وان لم یکن للميت تركة و هذا فی البحر الرائق (البحر الرائق) تنبیه ششم انیست که سوگند داده میشود بوارث مرده بر دین صاحب دین وقتی که آن وارث منکر شود از دین او و اگر چه مر آن مرده را ترکه نباشد تنبیه هفتم این است که صحیح میشود ثابت کردن دین بر وارث مرده و اگر چه مر آن مرده را ترکه نباشد و این دو مسئله در فتاوای بزازیه ذکر کرده شده است الثامن لو لم يكن للميت وارث فجاء مدع للدين علی المیت نصب القاضی وکیلا للدعوی کما فی ادب القضاء للخصاف وظاهره ان وكيل بيت المال ليس بخصم (البحر الرائق) قال الرملي يجب تقييد بما اذا وكله السلطان بجمعه و حفظه اما اذا وكله بان يدعى ويدعى علیه ایضا تسمع دعواه والدعوی