{"book":"adl0016","page":575,"text":"جلد اول\nکتاب ادب القاضی\nو کلا عن الصغیر سماع دعوی الدین علی المیت والقضاء على هذا الوكيل قضاء على\nجميع الورثة (البحر الرائق) تنبیه چهارم انیست که اگر وارثان مرده بزرگان و غائبان و کودک\nنارسیده بودند ایستاد یکند قاضی وصی را از جانب آن وارث نارسیده جهت شنیدن\nدعوایی دین بر مرده و حکم قاضی بر این وکیل که وصی آن وارث نارسیده است حکم\nمیشود بر تمامی وارثان آن مرده الخامس اذا اثبت المدعى دینه علی بعض الورثة و\nفی یداه حصته فانه يستوفى جميع دينه مما في يد الحاضر ثم يرجع الحاضر على الغائب\nلحصته و هذا فى خزانة المفتين (البحر الرائق) تنبیه پنجم این است وقتی که مدعی ثابت کرد\nدین خود را بر بعض وارثان مرده و حال آنکه در دست آن بعض حصه خود او از ترکه بود پس بدرستی که\nمی گیرد آن مدعی تمام دین خود را از ان چیزی که در دست آن حاضر است بعد از ان\nرجوع کند آن وارث حاضر بر وارث غائب بقدر حصه آن دین بر غائب و این مسئله و مسئله گذشته\nذکر شده است در کتاب خزانة المفتین السادس يحلف الوارث على الدين اذا انكر و ان\nيكن للميت تركة السابع يصح الاثبات على الوارث وان لم یکن للميت تركة و هذا فی\nالبحر الرائق (البحر الرائق) تنبیه ششم انیست که سوگند داده میشود بوارث مرده بر دین صاحب\nدین وقتی که آن وارث منکر شود از دین او و اگر چه مر آن مرده را ترکه نباشد تنبیه هفتم این است که\nصحیح میشود ثابت کردن دین بر وارث مرده و اگر چه مر آن مرده را ترکه نباشد و این دو مسئله در\nفتاوای بزازیه ذکر کرده شده است الثامن لو لم يكن للميت وارث فجاء مدع للدين\nعلی المیت نصب القاضی وکیلا للدعوی کما فی ادب القضاء للخصاف وظاهره ان\nوكيل بيت المال ليس بخصم (البحر الرائق) قال الرملي يجب تقييد بما اذا وكله السلطان\nبجمعه و حفظه اما اذا وكله بان يدعى ويدعى علیه ایضا تسمع دعواه والدعوی","chars":1537,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00575.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/575","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/575","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}