Page 284

جلد اول ۲۷۵ كتاب ادب القاضي میدانست که بدرستی آن شاهدانیکه شاهدی داده اند نزد قاضی نویسنده از مردم باغی هستند قبول نکند آن نوشته را واگر بود آن قاضی که میدانست که آن شاهدان از اهل عدل اند قبول کندان نوشته را پس اگر آن قاضی نمیدانست که بدرستی آن شاهدان از اهل عدل اند یا از مردم باغی قبول نکند آن نوشته را همچنین ذکر شده است در کتاب محیط واعلم ان الكتابة بعلمه كالقضا بعلمه في الاصح اليوجوز جوزها و من قال لا الا ان المعتمد عدم حكمه بعلمه في زماننا اشباه (در مختار) وعبارة الاشباه الفتوى اليوم على عدم العمل بعلم القاضي فى زماننا كذا في جامع الفصولين (رد المختار) وبدانکه بدرستی نوشتن قاضی بسبب علم خود در حادثه بسوی قاضی دیگر مانند حکم کردن قاضی است بسبب علم خود در صحیح تر روایتها چنانچه در کتاب بحر الرائق ذکر شده است پس کسیکه از علما روا کرده است حکم قاضی را بسبب علم اور واکرده است نوشتن اور ابسبب علم او وکسی که از علماء روا نکرده است آنرا ر و انکرده است این را مگر معتمد و معتبر در زمان ما نابودن حکم قاضی است بسبب علم او چنانکه در کتاب اشباه ذکر شده است و عبارت کتاب اشباه اینست که فتوی امروز بر نابودن عملست بعلم قاضی در زمانه ما چنانچه ذکر شده است در کتاب جامع الفصولین الامام يقضى بعلمه في حد القذف والقصاص والتعزير الاشباه و نظاير الكني في شرح الوهبانية الشرنبلالي والمختار الان عدم حكمه بعلمه مطلقاً قال اليقضى يعلمة في الحدود الخالصة لله تعالى كزنا و خمر مطلقاً يعنى انه يعزر من بمالو السكر للمتجاهرين الامام ان علم القاضي في طلاق وعتاق وغصب يثبت المجهولية على وجه الحسبة لا القضاء در مختار ) ای يعمل على طريق الحكم بالطلاق والعتاق والغصب (رد المختار) پادشاه حکم کند بعلم خود در حد قذف ودرا قصاص و در تعزیر لیکن گفته است در شرح وهبانیه که تصنیف شرنبلالی است در که قول برگزیده شده دیر زمانما اینست که پادشاه هرگز حکم نکند بعلم خود چنانکه پادشاه هرگز حکم نمیکند بعلم خود در حدودیکه خالص حق خداوندست فایده در اینکه نوشتن قاضی بعلم قاضی خود فایده در اینکه پادشاه حکم کند بعلم خود در حد قذف و قصاص و تعزیر