Page 285

جلد اول ٢٤٦ کتاب ادب القاضی مثل زنا و آشامیدن شراب یعنی اگر مست شده باشد از ان یا نه لیکن اینقدر هست که تعزیر کند پادشاه بعلم خود کسی را که با و نشانه مستی موجود باشد از جهت تهمت و از امام اعظم رحمة الله علیه روایت شده است که بدرستی علم قاضی در طلاق و آزاد کردن کنیز و غصب کنیز ثابت میکند چه اگر دن میان آن مرد و آن زن بوجه ثواب نه بطریق قضا یعنی جدائی کردن میان آن مرد و آن زن بطریق حکم کردن بطلاق و آزادی و غصب نمی شود * * * * فصل دویم آنخطی که عمل کرده میشود بآن و آنخطی که عمل کرده نمیشود بآن الفصل الثانی فی الخط الذی یعمل به والذی لا یعمل به فصل دویم ثابت است در بیان آنخطی که عمل کرده میشود بآن و در بیان آنخطی که عمل کرده نمیشود بآن لا یعتمد علی الخط ولا یعمل به فلا یعمل بمکتوب الوقف الذی علیه خطوط القضاة الماضین و اشباهه یعنی اذ لم یکن فی ایدی القضاة و اله رسوم فی دواوینهم فانکان فی ایدی القضاة و اله رسوم فی دواوینهم و ینازع فیه اهله فانه یجری علی الرسوم الموجودة فیها استحسانا و ما فایده در آنخطی که در دست قاضیان و باشد در آنخطه و نشانی در دیوان های ایشان لیس له رسوم فی دواوینهم ویتنازع فیه اهله حملوا فی القیاس علی الثبت فمن برهن علی شیی حکم له به واذ احملوا علی الثبت یصیر حشوا و بقی خلته فی ید القاضی دیوان قاضی توله بلداً فوجد فی دیوان من کان قبله ذکر اوقاف و هی فی ایدی اصناعر ولها رسوم فی دیوانه فانه یعمل بها استحسانا کذا فی الانقحاریه و لا یعمل عادواین القضاء استحسانا لکن عند تقادم الزمان بخلاف السجل الجدید لامکان الوقوف علی حقیقه ما فیه بانول خصومه البینته در خطی اعتماد کرده نمیشود برخط و عمل کرده نمیشود بآن پس عمل کرده نمیشود بآن نوشته وقف که بر آن خطهای قاضیان گذشته باشد یعنی وقتی عمل کرده نمیشود نوشته وقف که آن نوشته در دست قاضیان باشد و مر آن نوشته را نشانها در دیوان قاضیان نباشد پس اگر آن نوشته در دست قاضیان باشد و مر آن نوشته را در دفتر و دیوان ایشان نشانها باشد و نزاع کند در آنچیزای نوشی شده اهل آن پس بدرستیکه آن نوشته که در دست قاضیان باشد جاری کرده میشود نشانها که موجودست در دیوان ایشان استیانی وآن