Page 661

جلد چهارم ۶۵۲ کتاب دعوی فایده در خصوص کودکی که در دست مردی باشد که او دعوی غلامی آن کودک را میکند خود یا برای فروختن یا برای آنچه مانند فروختن باشد همچنین ذکر شده است در کتاب ظهیریه واذا کان صبی فی ید رجل یدعی رقم و هو یعبر عن نفسه یعنی یتکلم و یعقل ما یقول فقال اناحر فالقول قوله لانه فی ید نفسه و لو قال انا عبد لفلان غیر ذی الید فهو عبد للذی هو فی یده و ان کان لا یعبر عن نفسه فهو عبد للذی هو فی یده فلو کبر و ادعی الحریة لایکون القول قوله ولایصدق قوله الا بحجة و کذلک اذا قال انا لقیط فهذا کقوله اناحر فان اقام ذو الید بینة انه عبده و اقام العبد بینة انه حر الاصل فبینة العبد اولی کذا فی الذخیرة (هدایه و کفایه و عنایه و عالمگیری) و اگر کودکی در دست مردی بود که دعوی غلامی او را میکرد و حال آنکه تعبیر از خود کردن میتوانست یعنی سخن میکرد و دانسته می شد آنچه که میگفت پس آنکودک گفت که من در اصل خود آزادم پس معتبر قول آن کودک است زیرا که وی در دست خود است و اگر آن کودک گفت که غلام فلانم غیر ذو الید پس آن کودک غلام آن کس است که در دست اوست پس اگر آنکودک کلان شد و دعوای آزادی خود را کرد قول او معتبر نمیشود و شگوی کرده نمیشود قول او مگر بگواهان و همچنین اگر گفت که من کودک سوانته شده و یافته شده ام این قول او مانند آنقول است که من آزادم پس اگر ذو الید گواهان گذرانید که غلام من است و آنغلام گواهان گذرانید که در اصل خود آزادم پس گواهان غلام بهتر و مقبول شدنی است همچنین ذکر شده است در کتاب ذخیره واذا اختصم رجلان فی عبد و کل واحد منهما یقول هو عبده و هو فی ایدیهما فان کان العبد صغیرا لایعبر عن نفسه فالقاضی یقضی لواحد